Nereye Çalışmak İstersin?

Kitapların arasında kaybolma. Sınavda en çok çıkan konuları senin için özetledik.

Tüm Notlar

Toplam 202 Konu
1

Solunum Yolu Tıkanıklığı ve Heimlich Manevrası

Kişi boğazını tutuyor ve konuşamıyorsa ne yapılır?

Solunum yolu tıkanıklığı ikiye ayrılır: Kısmi tıkanma ve Tam tıkanma. Müdahale buna göre değişir.

Kısmi Tıkanma

Kişi öksürebilir, nefes alabilir.
Müdahale: Dokunulmaz, öksürmeye teşvik edilir.

Tam Tıkanma

Nefes alamaz, konuşamaz, rengi morarır, ellerini boynuna götürür.
Müdahale: Heimlich Manevrası.

ⓘ Sınav Tüyosu: "Karnına bası uygulama" ifadesi geçiyorsa cevap Heimlich Manevrasıdır.
2

Rentek Manevrası (Araçtan Çıkarma)

Yaralı araçtan nasıl çıkarılır?

Kaza geçirmiş yaralıyı, omuriliğine zarar vermeden araçtan çıkarma tekniğidir. Amaç felç riskini önlemektir.

  • Ayaklarının pedala sıkışıp sıkışmadığı kontrol edilir.
  • Emniyet kemeri çözülür.
  • Baş-Boyun-Gövde ekseni bozulmadan çıkarılır.
ⓘ Sınav Tüyosu: Soruda "Yangın ve patlama tehlikesi varsa" veya "Solunumu durmuşsa" ifadesi varsa RENTEK uygulanır.
3

Kalp Masajı ve Suni Solunum (30/2)

Yetişkinlerde temel yaşam desteği

Bilinci kapalı ve solunumu olmayan kişiye uygulanır. Göğüs kemiğinin alt ve üst ucu tespit edilerek alt yarısına uygulanır.

30:2
30 Kalp Masajı, 2 Suni Solunum şeklinde döngü devam eder.
ⓘ Sınav Tüyosu: Göğüs kemiği 5 cm aşağı inecek şekilde (yandan bakıldığında göğüs yüksekliğinin 1/3'ü kadar) bası uygulanır. Dakikada 100 bası temposuyla yapılır.
4

Şok ve Koma Pozisyonları

Hangi durumda hangi pozisyon verilir?

Şok Pozisyonu

Sırt üstü yatırılır, ayaklar 30 cm yukarı kaldırılır. (Kanın beyne gitmesi için)

Koma Pozisyonu

Yarı yüzükoyun yan yatış pozisyonudur. (Kusmuğun soluk borusuna kaçmaması için)

5

Takip Mesafesi Kuralları

Öndeki araç ne kadar uzaktan takip edilmeli?

Normal şartlarda takip mesafesi, hızın yarısı kadar metredir. Örneğin 90 km ile giden araç 45 metre mesafe bırakmalıdır.

İstisnai Durum: Tehlikeli Madde Taşıyan Araçlar

Tehlikeli madde taşıyan araçlar yerleşim yeri dışında diğer araçları en az 50 metre mesafeden takip etmelidir.

ⓘ Sınav Tüyosu: Takip mesafesi süresi sorulursa cevap "88-89 kuralı" veya "2 saniye"dir.
6

Geçiş Hakkı Kuralları (Eğimsiz Yollar)

Dar yolda karşılaşınca kim kime yol verir?

Eğimsiz iki yönlü dar yollarda karşılaşma durumunda sıralama "Büyük araç küçüğe yol verir" mantığıyla işler (İstisna: Otomobil).

Kamyon -> Otobüse yol verir.
Otobüs -> Minibüse yol verir.
Minibüs -> Otomobile yol verir.
Traktör / İş Makinesi -> Diğer tüm motorlu araçlara yol verir.
ⓘ Sınav Tüyosu: Eğimli yollarda kural farklıdır: İnen araç, çıkan araca yol verir.
7

Hız Sınırları (Otomobil İçin)

Otomobillerin azami hız limitleri

Yol Türü Hız Limiti
Yerleşim Yeri İçi50 km
Şehirlerarası (Çift Yönlü)90 km
Bölünmüş Yol110 km
Otoyol130 / 140 km
8

Trafik Levhalarının Şekilleri ve Anlamları

Üçgen, Yuvarlak ve Kare levhalar ne anlatır?

⚠️
Üçgen Levhalar: Tehlike Uyarı işaretleridir. Sürücüyü yoldaki tehlikeye karşı uyarır. Hız azaltılır.
Yuvarlak Levhalar: Tanzim (Düzenleme) işaretleridir. Genellikle yasakları ve kısıtlamaları bildirir (Örn: Girişi olmayan yol).
🟦
Kare/Dikdörtgen: Bilgi işaretleridir. İl sınırları, hastane vb. yerleri gösterir.
9

4 Zamanlı Motorun Çalışma Prensibi

Emme, Sıkıştırma, Ateşleme, Egzoz

Motorlarda yakıtın enerjiye dönüşmesi 4 aşamada gerçekleşir.

  1. Emme Zamanı: Silindir içine yakıt-hava karışımı alınır.
  2. Sıkıştırma Zamanı: Karışım pistonla sıkıştırılır, sıcaklık artar.
  3. Ateşleme (İş) Zamanı: Buji kıvılcım çakar (benzinli) veya püskürtülen yakıt patlar (dizel). Güç burada üretilir.
  4. Egzoz Zamanı: Yanmış gazlar dışarı atılır.
ⓘ Sınav Tüyosu: "Hangi zamanda güç üretilir?" sorusunun cevabı Ateşleme (İş) zamanıdır.
10

Egzoz Dumanı Renkleri ve Arızalar

Dumanın rengi arızayı ele verir

Sağlıklı bir motordan renksiz veya açık gri duman çıkar. Renk değişimi arıza işaretidir.

Mavi Duman: Motor yağ yakıyordur. Segmanlar veya silindirler aşınmıştır.
Siyah Duman: Yakıt sistemi arızalıdır. Araç zengin karışımla çalışıyordur (Fazla yakıt, az hava).
Beyaz Duman: (Sürekliyse) Silindir kapak contası yanmış ve motora su karışıyordur.
11

Rodaj Süresi Nedir?

Yeni araçlarda dikkat edilmesi gerekenler

Yeni alınan bir aracın veya motoru yenilenmiş aracın parçalarının birbirine alışma sürecine Rodaj denir.

Rodaj Süresince Yapılmaması Gerekenler:

  • Ani hızlanma (tam gaz) yapılmaz.
  • Ani fren yapılmaz.
  • Motor sürekli aynı devirde sürülmez.
  • Aşırı yük yüklenmez.
12

Akü Takviyesi Nasıl Yapılır?

Akü biterse başka araçtan nasıl enerji alınır?

Aküsü biten araca başka bir araçtan kablo ile elektrik verilmesine takviye denir.

  • Her iki akünün de voltajı aynı olmalıdır (Genelde 12V).
  • Artı (+) kutup Artıya, Eksi (-) kutup Eksiye bağlanır.
  • Dijital göstergeli araçlarda takviye önerilmez, beyne zarar verebilir.
ⓘ Sınav Tüyosu: Akü kutup başları sökülürken önce Eksi (-), takılırken önce Artı (+) takılır.
13

Trafikte Öfke Kontrolü

Öfke sürücüyü nasıl etkiler?

Öfkeli sürücü dikkatini yola veremez, kural ihlali yapmaya meyillidir.

Öfkenin Sonuçları

Sabırsızlık, tahammülsüzlük, hız ihlali, risk alma.

Çözüm

Derin nefes almak, ortamı sakinleştirmek, empati kurmak.

14

Trafikte İletişim

Korna ve selektör dili

Trafikte iletişim sadece konuşarak olmaz. Beden dili, ışıklar ve korna da iletişim aracıdır.

ⓘ Bilgi:

Gereksiz korna çalmak "Gürültü Kirliliği"ne girer. Selektör ise uyarı amaçlıdır ancak agresif şekilde kullanmak taciz sayılır.

15

Kan Grubunun Önemi

Ehliyet belgesinde neden kan grubu yazar?

Kaza anında yaralıya kan transfüzyonu (nakli) gerekebilir. Bu nedenle ehliyet ve kimlikte kan grubu bilgisi hayati önem taşır.

Sınavlarda "Kan grubu tespiti neden yapılır?" sorusunun cevabı: "Yaralıya kan verileceği zaman zaman kazanmak için"dir.
16

Araç Işıklarının Kullanılması

Uzunlar ve Kısalar nerede yakılır?

🔦 Uzun Farlar (100 metre)

Aydınlatmanın yetersiz olduğu tünellerde, şehirlerarası yollarda, tepe üstlerine yaklaşırken.

💡 Kısa Farlar (25 metre)

Şehir içinde, öndeki aracı takip ederken, karşıdan araç gelirken, gündüz sisli havalarda.

17

Lastik Hava Basıncı

Basınç az veya çok olursa ne olur?

Lastik basınçları üreticinin önerdiği değerde olmalıdır.

Basınç Düşükse:
Lastikler kenarlardan aşınır. Yakıt tüketimi artar. Direksiyon ağırlaşır.
Basınç Yüksekse:
Lastikler ortadan aşınır. Konfor azalır, titreme yapar.
18

Kanamalarda İlk Yardım ve Turnike

Turnike hangi durumlarda uygulanır?

Kanamalar vücuttaki kanın damar dışına çıkmasıdır. Hayati tehlike oluşturabilir. Kanama çeşitleri aktığı damara göre üçe ayrılır:

Atardamar

Açık renkli, fışkırarak ve kalp atımları ile uyumlu akar. En tehlikeli kanamadır.

Toplardamar

Koyu renkli, sızıntı şeklinde ve sürekli akar.

Kılcal Damar

Küçük kabarcıklar şeklinde sızıntı halindedir. En zararsız olanıdır.

ⓘ Sınav Tüyosu:

Turnike uygulaması tek kemikli bölgelere (üst kol ve uyluk) uygulanır. Turnike uygulanan kişinin alnına "T" harfi yazılır.

19

Kavşaklarda Geçiş Üstünlüğü Sıralaması

İlk geçiş hakkı kimindir?

Kavşaklarda karşılaşma hallerinde araçların geçiş sıralaması hayati önem taşır. Görev halindeki araçların geçiş üstünlüğü sıralaması "CANKURTARAN" kodlaması ile bilinir.

1
Ambulans (Can): İlk geçiş hakkına sahiptir.
2
İtfaiye (Kur): Yangına giden araçlar.
3
Polis (Ta): Trafik polisi ve zabıta araçları.
4
Sivil Savunma (Ran): Afet müdahale araçları.
ⓘ Sınav Tüyosu:

Dönel kavşakta geçiş hakkı her zaman kavşağın içindeki araca aittir.

20

Araç Gösterge Panelindeki İkaz Işıkları

Hangi lamba yanarsa araç durdurulmalıdır?

Seyir halindeyken gösterge panelinde yanan bazı ışıklar, aracın derhal durdurulmasını ve kontağın kapatılmasını gerektirir. Bunlar "Trafik Kurallarına Uymak Şartıyla" durulması gereken hallerdir.

🌡️

Hararet Lambası

Motor suyu aşırı ısınmıştır.

🛢️

Yağ Lambası

Yağ basıncı düşmüştür.

🔋

Şarj (Akü) Lambası

Akü şarj olmuyordur.

ⓘ Sınav Tüyosu:

Bu üç lambadan biri yandığında araç sağa çekilir ve motor durdurulur. Ancak Yakıt lambası yanarsa durmaya gerek yoktur, yakıt alınana kadar gidilebilir.

21

Trafikte Empati ve Diğergamlık

Trafik adabının temeli nedir?

Trafik adabı, kuralların ötesinde saygı ve nezaketi ifade eder. Sınavda en çok çıkan kavram "Diğergamlık"tır.

Diğergamlık Nedir?

Başkasını düşünmek, başkasının çıkarını kendi çıkarının önüne koymaktır. Örneğin; yol hakkı kendisinde olduğu halde acelesi olan birine yol vermek diğergamlıktır.

  • Feragat: Kendi hakkından vazgeçmek.
  • Empati: Kendini karşıdakinin yerine koymak.
  • Tahammül: Trafikteki olumsuzluklara sabretmek.
ⓘ Sınav Tüyosu:

Trafik ortamında yapılan hatalı davranışların sebebi genellikle "Stres" veya "Bencillik"tir.

22

Yanık Çeşitleri ve İlk Yardım

Yanıklara ne sürülür, ne sürülmez?

Yanıklar derinliklerine göre 3 dereceye ayrılır. Yanık bölge en az 20 dakika tazyiksiz akan su altında tutulmalıdır.

1. Derece Deride kızarıklık, ağrı. (Güneş yanığı gibi)
2. Derece Deri su toplar (Bül). Ağrı fazladır.
3. Derece Sinirler ve kaslar etkilenir. His kaybı olabilir.

❌ Asla Yapılmamalı:

  • Yanık üzerine diş macunu, yoğurt, salça sürülmez.
  • Su toplayan kabarcıklar patlatılmaz.
  • Yanık üzeri bandajla sıkıca kapatılmaz.
23

Kırık, Çıkık ve Burkulma Farkları

Hangisi eklemden ayrılmadır?

KIRIK

Kemik bütünlüğünün bozulmasıdır. (Açık veya kapalı olabilir)

ÇIKIK

Eklem yüzeylerinin kalıcı olarak ayrılmasıdır.

BURKULMA

Eklem bağlarının zedelenmesi, eklem yüzeylerinin anlık ayrılmasıdır.

ⓘ Sınav Tüyosu: Kırık, çıkık ve burkulmalarda bölge "tespit edilir" (sabitlenir). Asla düzeltilmeye çalışılmaz. Kalp seviyesinden yukarıda tutulur.
24

Sara Krizi (Epilepsi) Müdahalesi

Kriz geçiren kişiye soğan koklatılır mı?

Sara krizinde beyindeki elektriksel aktivite bozulur, kişi kasılır ve titrer.

  • Krizin geçmesi beklenir, hastaya müdahale edilmez.
  • Kilitlenen çene açılmaya çalışılmaz.
  • Soğan, kolonya vb. koklatılmaz.
  • Sadece etraftaki çarpabileceği eşyalar kaldırılır ve başının altına yumuşak bir şey konur.
25

Trafik Polisinin Hareketleri

Polisin duruşu ne anlama gelir?

Trafik polisinin beden dili ışıklardan önce gelir.

Kollar İki Yana Açık (veya İnik)

Polisin ön ve arkasındaki araçlar DURUR. Kol hizasındakiler GEÇER.

Bir Kol Havada

Bütün yönlerdeki araçlar DURUR. (Trafik akışı yön değiştirecektir)

ⓘ Sınav Tüyosu: Polisin gece elindeki ışıklı çubuğu geniş bir yay çizerek sallaması "Gece Geç", dar bir yay (baş hizasında) çizmesi "Gece Dur" işaretidir.
26

Sollama (Öndeki Aracı Geçme) Kuralları

Hangi durumlarda sollama yasaktır?

Sollama sadece sol şeritten yapılır. Sağdan araç geçilmez.

⛔ Sollamanın Yasak Olduğu Yerler

  • Dönemeçlerde ve virajlarda.
  • Görüşün yetersiz olduğu tepe üstlerinde.
  • Okul ve yaya geçitlerinde.
  • Kavşaklarda ve kavşak yaklaşımlarında.
  • Tünel içlerinde.
27

Park Etme Yasakları

Durma, Duraklama ve Park Etme farkı

  • Durma: Kırmızı ışık, polisin emri gibi zorunlu hallerdir.
  • Duraklama: Yolcu indirip bindirme, yük yükleme (kısa süreli).
  • Park Etme: 5 dakikayı geçen beklemelerdir. Motor dursa da durmasa da park sayılır.
ⓘ Sınav Tüyosu: Yangın musluklarına her iki yönden 5 metre, duraklara, alt/üst geçitlere ve kavşaklara 15 metre mesafe içinde park etmek yasaktır.
28

Güç Aktarma Organları (Sıralama)

Motor gücü tekerleğe nasıl gider?

Motorda üretilen gücün tekerleklere iletilme sırası şöyledir:

Motor ➡️ Debriyaj ➡️ Vites Kutusu ➡️ Şaft ➡️ Diferansiyel ➡️ Aks ➡️ Tekerlek
Diferansiyel'in Görevi: Virajlarda içteki tekerleğin az, dıştaki tekerleğin çok dönmesini sağlar. Böylece araç virajı savrulmadan alır.
29

Soğutma Sistemi ve Antifriz

Antifriz sadece kışın mı konur?

Motorun verimli sıcaklıkta çalışmasını sağlayan sistemdir. Parçaları: Radyatör, Su pompası (Devirdaim), Vantilatör ve Termostattır.

Antifrizin Görevleri

  • Kışın motor suyunun donmasını engeller.
  • Paslanmayı ve kireçlenmeyi önler.
  • Soğutma sisteminin ömrünü uzatır.

Bu yüzden antifriz "dört mevsim" kullanılmalıdır.

ⓘ Sınav Tüyosu: Motor ısınıyor ama radyatör suyu soğuksa arıza "Termostat"tadır.
30

Fren Sistemi ve ABS

ABS fren mesafesini kısaltır mı?

El Freni

Duran aracı sabitlemek için kullanılır. El freni çekili gidilirse kampanalar ısınır, fren tutmaz.

Ayak Freni

4 tekerleği birden yavaşlatır.

ABS (Anti-Blokaj Sistemi) Nedir?

Frenleme sırasında tekerleklerin kilitlenmesini önler. En büyük faydası "Direksiyon hakimiyetini" korumasıdır. Fren mesafesini kısaltmaz, güvenli duruş sağlar.

31

Sorumluluk Bilinci

Bir sürücü sadece kendinden mi sorumludur?

Trafikte sürücünün yaptığı bir hata zincirleme etki yaratabilir.

"Aileniz sizi evde bekliyor, başkalarının ailesi de onları bekliyor."

Sorumluluk bilincine sahip sürücü; hız yapmaz, emniyet şeridini ihlal edip ambulansın yolunu tıkamaz. Kendi davranışı sonucunda başkalarının zarar göreceğini bilir.

32

Trafikte Beden Dili

Direksiyonu tutuş şekli ne anlatır?

Sözlü iletişimin olmadığı trafikte, jest ve mimikler konuşur.

  • Agresif: Sürekli korna çalmak, yakın takip yapmak, el kol hareketi yapmak.
  • Defansif (Güvenli): Yol vermek, gülümsemek, sabırlı davranmak.
ⓘ Sınav Tüyosu: Trafik adabı sorularında cevap genellikle "en olumlu", "en nazik" ve "en sabırlı" olan şıktır.
33

Yaralı Taşıma Teknikleri

İtfaiyeci yöntemi kime uygulanır?

Acil durumlarda yaralıyı hızlı ve güvenli taşımak gerekir. En bilinen yöntemler:

1. İtfaiyeci Yöntemi (Omuzda Taşıma)

Yürüyemeyen veya bilinci kapalı olan kişiler için uygulanır. İlk yardımcının bir eli boşta kalır, böylece destek alabilir.

2. Rentek Manevrası

Sadece araç içindeki yaralıyı, omuriliğine zarar vermeden çıkarmak için kullanılır.

3. Sürükleme Yöntemi

Yaralı çok ağırsa veya dar bir yerden çıkarılacaksa (kazazedeyi ayak bileklerinden veya koltuk altından tutarak) uygulanır.

34

Zehirlenmelerde İlk Yardım

Zehirlenen kişi kusturulur mu?

Zehirlenme yoluna göre müdahale değişir. En önemli kural şudur:

⛔ Kusturulmaması Gereken Durumlar:

  • Yakıcı madde (çamaşır suyu, asit, benzin) içilmişse.
  • Hasta bilincini kaybetmişse.

Kusturmak, yakıcı maddenin yemek borusunu ikinci kez yakmasına neden olur.

ⓘ Sınav Tüyosu: Egzoz gazı zehirlenmesi (Karbonmonoksit) solunum yoluyla olur. Hasta hemen temiz havaya çıkarılır.
35

Kontrolsüz Kavşaklarda Geçiş Hakkı

Tabela yoksa kural nedir?

Trafik polisi veya levha olmayan kavşaklara "Kontrolsüz Kavşak" denir. Burada altın kural şudur:

"Sağdaki Araca Yol Ver"

Her sürücü, kendi sağında kalan araca yol vermek zorundadır.

İstisna 1: Dönüş yapan araç, düz giden araca yol verir.
İstisna 2: Tali yoldan çıkan araç, ana yoldaki araca yol verir.
36

Alkollü Araç Kullanma Sınırları

Yasal sınır kaç promildir?

Sürücü Türü Yasal Sınır
Hususi (Özel) Araç0.50 Promil
Ticari Araçlar (Taksi, Kamyon vb.)0.20 Promil
ⓘ Ceza Puanı: Geriye doğru 5 yıl içinde; 1. defada ehliyet 6 ay, 2. defada 2 yıl, 3. defada 5 yıl süreyle geri alınır.
37

Otoyol (Otoban) Kuralları

Hızlanma ve Yavaşlama şeridi nedir?

Otoyollara giriş ve çıkışlarda özel şeritler kullanılır.

🚀 Hızlanma Şeridi: Otoyola girerken kullanılır. Hız artırılarak trafiğe uyum sağlanır.
🛑 Yavaşlama Şeridi: Otoyoldan çıkarken kullanılır. Sağa yanaşılır ve hız azaltılır.
Otoyollarda duraklamak, park etmek, geri gitmek ve U dönüşü yapmak yasaktır. Asgari (en az) hız 40 km'dir.
38

Motor Yağlama Sistemi

Motor yağı nasıl kontrol edilir?

Yağ, motorun sürtünmesini azaltır, aşınmayı önler ve motoru temizler.

Yağ Kontrolü Adımları:

  1. Araç düz bir zemine park edilir.
  2. Motor durdurulur ve 4-5 dakika beklenir (Yağın kartere süzülmesi için).
  3. Yağ çubuğu çekilir, silinir ve tekrar takılıp çekilir.
  4. Yağ seviyesi iki çizgi arasında olmalıdır.
ⓘ Sınav Tüyosu: Gösterge panelinde "Yağdanlık" simgesi yanarsa motor hemen durdurulur.
39

Yakıt Tasarrufu Yöntemleri

Nasıl daha az yakıt harcanır?

✅ Yapılması Gerekenler

  • Bujiler ve hava filtresi temiz olmalı.
  • Lastik basınçları tam olmalı.
  • Uygun devir ve viteste gidilmeli.

❌ Yapılmaması Gerekenler

  • Ani fren ve kalkış yapmak.
  • Camlar açık seyahat etmek (Rüzgar direnci).
  • Gereksiz yük taşımak.
40

Süspansiyon Sistemi

Yaylar ve amortisörler ne işe yarar?

Yoldan gelen titreşimleri sönümleyen ve sürüş konforu sağlayan sistemdir.

Helezon Yaylar Darbeyi ilk karşılayan parçadır.
Amortisör Yayların salınımını (zıplamasını) engelleyerek aracı dengede tutar.
41

Trafik Psikolojisi ve Alkol

Alkolün sürücü üzerindeki etkileri

Alkol merkezi sinir sistemini uyuşturur.

  • Refleksler yavaşlar.
  • Karar verme yeteneği bozulur.
  • Risk alma eğilimi artar.
  • Mesafe algısı bozulur.
ⓘ Bilgi: "Bir kadehten bir şey olmaz" düşüncesi trafikteki en tehlikeli yanılgıdır.
42

Araç Muayene Süreleri

Araçlar ne sıklıkla muayene edilir?

Araç CinsiSüre
Otomobil (Hususi)İlk 3 yaş sonunda, sonra her 2 yılda bir.
Ticari (Taksi, Kamyon)Yılda 1 kez.
Traktörİlk 3 yaş sonunda, sonra her 3 yılda bir.
43

Sigorta Sistemi

Buji ne zaman değiştirilir?

Ateşleme sisteminin en önemli parçalarıdır.

Buji (Ateşleme) Benzinli motorlarda yakıtı ateşler. Belirli km'de değiştirilmelidir. Islanan buji ateşleme yapmaz.
Sigorta Elektrik sistemini korur. Atan sigorta aynı amperde yenisiyle değiştirilir.
44

Bayılma (Senkop) ile Koma Arasındaki Fark

Hasta ne zaman kendine gelir?

Bayılma kısa süreli, Koma ise uzun süreli bilinç kaybıdır.

Bayılma (Kısa Süreli)

Beyne giden kan akışının azalması sonucu olur. Kişi uyaranlara cevap verebilir.
Pozisyon: Sırt üstü yatırılır, ayaklar 30 cm kaldırılır (Şok pozisyonu).

Koma (Derin/Uzun Süreli)

Yutkunma, öksürük gibi refleksler kaybolur. Dış uyarılara cevap vermez.
Pozisyon: Yarı yüzükoyun yan yatış.

ⓘ Sınav Tüyosu: Bayılan kişinin yüzü kızarmaz, aksine sararır. Eğer kusma varsa yan yatırılır.
45

Organ Bağışı

Kimler organ bağışlayabilir?

Tedavisi mümkün olmayan hastalıklar için organ bağışı hayat kurtarır.

  • 18 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
  • Akli dengesi yerinde olmak gerekir.
  • İki tanık huzurunda imzalı tutanak gerekir.
Not: Kornea, böbrek, kalp ve karaciğer en çok nakli yapılan organlardır.
46

Trafik Kazalarında Asli Kusurlar

Hangi hatalar %100 suç sayılır?

Kazalarda bazı hareketler "Asli Kusur" (tamamen hatalı) sayılır.

  • 1. Kırmızı ışıkta geçmek veya "Dur" levhasına uymamak.
  • 2. Arkadan çarpmak (Takip mesafesi ihlali).
  • 3. Ters yöne (Girilmez yola) girmek.
  • 4. Şerit ihlali yapmak.
ⓘ Sınav Tüyosu: Alkollü araç kullanmak suçtur ancak tek başına "Asli Kusur" sayılmaz, kazanın oluş şekline bakılır. Ancak "Arkadan çarpmak" tartışmasız asli kusurdur.
47

Kaza Tespit Tutanağı

Polis çağırmadan tutanak tutulabilir mi?

Sadece maddi hasarlı kazalarda, taraflar anlaşıyorsa polis çağırmadan tutanak tutulabilir.

Polis Çağrılması Gereken Durumlar:

  • Yaralanma veya ölüm varsa.
  • Sürücülerden biri alkollü veya ehliyetsizse.
  • Kamu malına (bariyer, direk) zarar verilmişse.
  • Taraflar anlaşamıyorsa.
48

Dönüş Işıkları ve Manevra

Sağa ve Sola dönüş kuralları

↪️

Sağa Dönüş

Dar kavisle dönülür. Dönüş öncesi sağ şeride geçilir.

↩️

Sola Dönüş

Geniş kavisle dönülür. Dönüş öncesi sol şeride (veya orta şeride) yanaşılır.

Dönüşlerde "Niyetini önceden bildirmek" (Sinyal vermek) zorunludur.
49

Marş Sistemi

Kontak anahtarı çevrilince ne olur?

Motorun çalışması için ilk hareketi veren sistemdir. Elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirir.

⚙️
Marş Motoru, üzerindeki dişli sayesinde motorun Volan Dişlisini döndürür.

Dikkat Edilmesi Gerekenler:

  • Marş yapma süresi 10-15 saniyeyi geçmemelidir.
  • Uzun süre marş yapılırsa Akü biter.
  • Motor çalışırken tekrar marş yapılırsa Marş dişlisi veya Volan dişlisi zarar görür.
50

Lastik Değişimi Sıralaması

Patlayan lastik nasıl değiştirilir?

Lastik değişimi sınavda sıkça sıralama sorusu olarak çıkar.

  1. Araç güvenli bir yere çekilir, el freni çekilir.
  2. Jant kapağı çıkartılır.
  3. Bijon somunları gevşetilir. (Kaldırmadan ÖNCE)
  4. Araç kriko ile kaldırılır.
  5. Bijonlar sökülür ve lastik çıkarılır.
  6. Yeni lastik takılır.
ⓘ Sınav Tüyosu: Bijon somunları araç yerdeyken gevşetilir, havadayken sökülür. Sıralamada en kritik nokta budur.
51

Hava Filtresi ve Önemi

Motor neden boğulur?

Motora giren havayı temizler. İnsandaki burun/ciğer gibidir.

Kirli Filtre: Hava filtresi tıkanırsa motor yeterli hava alamaz, zengin karışımla çalışır.
Sonuç: Yakıt tüketimi artar, egzozdan siyah duman çıkar, motor çekişten düşer.
52

Yaya Hakkı ve Öncelik

Yaya geçidinde kim bekler?

Trafik adabında "Güçlü olan güçsüzü korur" ilkesi geçerlidir.

🚶
Işıksız yaya geçitlerinde ve okul geçitlerinde ilk geçiş hakkı her zaman yayalarındır. Sürücü durmak ve yol vermek zorundadır.
Korna çalarak yayayı hızlandırmak veya korkutmak trafik adabına aykırıdır.
53

Trafik Kültürü

Yazılı olmayan kurallar

Trafik kültürü, kurallara uymanın ötesinde bir yaşam biçimidir.

  • Yağmurlu havada yayalara su sıçratmamak.
  • Hata yapan acemi sürücüye anlayış göstermek.
  • Trafik sıkışıkken "fermuar sistemi" ile sırayla geçişe izin vermek.
54

Delici Göğüs ve Karın Yaralanmaları

Bağırsaklar dışarı çıkmışsa ne yapılır?

Vücudun bölgesine göre verilen pozisyon hayati önem taşır.

Delici Göğüs Yaralanması

Yaralı Yarı Oturur pozisyona getirilir (Nefes almayı kolaylaştırmak için). Yara üzerine naylon poşet kapatılır, 3 tarafı bantlanır, bir ucu açık bırakılır.

Delici Karın Yaralanması

Yaralı Sırt Üstü yatırılır ve bacaklar bükülür (Karın gerginliğini azaltmak için). Dışarı çıkan organlar içeri itilmez, üzeri nemli bezle örtülür.

55

Burun Kanaması

Kafayı geriye mi yoksa öne mi eğmeli?

Toplumda en çok yanlış bilinen konulardan biridir.

Doğru Müdahale Adımları:

  1. Hasta oturtulur.
  2. Baş hafifçe ÖNE eğilir. (Geriye değil!)
  3. Burun kanatlarına 5 dakika baskı uygulanır.
Uyarı: Baş geriye kaldırılırsa kan soluk borusuna kaçabilir veya mideye gidip bulantı yapabilir.
56

Arızalı Araç Çekme Kuralları

Halat uzunluğu ne kadar olmalı?

Yolda kalan araç başka bir araçla çekilirken uyulması gereken kurallar:

Frenler Sağlamsa: Çelik halat veya zincir kullanılır. Mesafe en fazla 5 metre olabilir. (2.5 metreyi geçerse araya kırmızı bez bağlanır).
Frenler Bozuksa: Sadece Çeki Demiri (sabit bar) ile çekilebilir. Mesafe en fazla 1 metre olmalıdır. Saatteki hız 15 km'yi geçemez.
ⓘ Sınav Tüyosu: Her iki araç da boş olmalı, yolcu taşınmamalıdır. Sürücüler yönetimde olmalıdır.
57

Okul Taşıtları ve DUR Levhası

Okul servisini ne zaman geçemezsiniz?

Okul servislerinin arkasında ışıklı "DUR" levhası bulunur.

DUR
Bu levha yandığında öğrenci iniyor veya biniyor demektir. Arkadan gelen sürücü DERHAL DURMALIDIR. Servisi sollamak kesinlikle yasaktır.
  • Okul taşıtlarında camlar ve pencereler sabit olmalıdır.
  • Mutlaka bir rehber personel bulunmalıdır.
58

Zorunlu Araç Malzemeleri

Yangın tüpü ve reflektör

MalzemeHangi Araçta?
Yangın TüpüOtomobil, Otobüs, Kamyon (Traktör ve Motosiklet hariç).
İlk Yardım ÇantasıTüm motorlu taşıtlar (Traktör, İş makinesi, Motosiklet hariç).
ReflektörTüm motorlu taşıtlar (2 adet).
Not: Otobüs ve kamyonlarda ayrıca "Takograf" cihazı zorunludur.
59

Akü Bakımı ve Elektrolit Seviyesi

Aküye ne ilave edilir?

Sulu akülerde zamanla sıvı azalabilir.

Sıvı Azalırsa:

Plakaların 1 cm üzerine kadar sadece SAF SU ilave edilir. (Asit veya çeşme suyu konulmaz).

Yeşil Işık:
Akünün şarjı tamdır.
Kutup Başları:
Oksitlenirse sıcak su veya soda ile temizlenir.
60

Kış Lastiği Uygulaması

Hangi tarihlerde zorunludur?

Zorunluluk Tarihleri

1 Aralık - 1 Nisan arası.

❄️

Ticari yük ve yolcu taşıyan araçlar için zorunludur. Hususi (özel) otomobiller için yasal zorunluluk olmasa da can güvenliği için önerilir.

ⓘ Sınav Tüyosu: Kış lastiği 7 derecenin altındaki sıcaklıklarda yol tutuşu sağlar. Yaz lastiği soğukta sertleşir ve kayar.
61

Direksiyon Sistemi

Hidrolik direksiyon neden zor döner?

Aracın yönünü değiştiren sistemdir.

  • Direksiyon zor dönüyorsa lastik hava basınçları düşük olabilir.
  • Hidrolik yağı azalmış olabilir.
  • Direksiyon boşluğu artmışsa "Rot Başları" aşınmıştır.
Uyarı: Direksiyonu sonuna kadar (tam sağ/sol) çevirip uzun süre o konumda tutmak hidrolik pompasına zarar verir.
62

Engelli Park Yerleri

Neden park edilmemeli?

Engelli vatandaşlar için ayrılan yerlere park etmek hem yasal suç hem de etik ihlalidir.

Engelli yerine park etmenin cezası, normal park cezasının 2 katıdır.

Trafik adabı açısından bu durum, empati yoksunluğu ve başkasının hakkını gasp etmek (kul hakkı) olarak değerlendirilir.

63

Sabır ve Hoşgörü Örneği

Kornaya basmak trafiği açar mı?

Trafikte sabır, olası kazaları önleyen en büyük erdemdir.

Senaryo:

Önünüzdeki araç stop etti veya yavaş hareket ediyor. Hemen kornaya basmak yerine beklemek, sürücünün paniğini azaltır ve daha çabuk hareket etmesini sağlar.

"Sabrın sonu selamettir."
64

Hasta/Yaralı Değerlendirme Aşamaları

Görüşerek ve fiziki kontrol

İlk yardımcı yaralıyı değerlendirirken şu sırayı izler:

  • Bilinç Kontrolü: Omuzlarına dokunup "İyi misiniz?" diye sorulur.
  • Solunum Yolu (A): Ağız içi kontrol edilir, baş geri-çene yukarı yapılır.
  • Solunum (B): Bak-Dinle-Hisset yöntemiyle 10 saniye dinlenir.
  • Dolaşım (C): Şah damarından 5 saniye nabız kontrolü yapılır.
65

Vücut Isısı ve Nabız Sayıları

Normal değerler nedir?

Normal Nabız (Dakikada)

  • Yetişkin: 60-100
  • Çocuk: 100-120
  • Bebek: 100-140

Vücut Isısı

Normal değer koltuk altından 36.5°C'dir. 41°C üzeri hayati tehlikedir.

ⓘ Tüyo: Nabız en kolay "Şah Damarı"ndan alınır. Bebeklerde ise kol atardamarından bakılır.
66

Kalp Krizi ve Kalp Spazmı Farkı

Hangisi hareketle artar?

Kalp SpazmıKalp Krizi
Kısa sürelidir (5-10 dk). Dinlenince geçer. Uzun sürer. Dinlenmekle geçmez.
Nefes darlığı olur. Ölüm korkusu ve terleme olur.
67

Hayvan Isırmalarında İlk Yardım

Kedi, köpek, böcek sokmaları

Isırılan bölge hafifçe sabunlu su ile yıkanır.

Arı Sokması:

İğne görülüyorsa çıkarılır. Soğuk uygulama yapılır. Asla emilmez. Ağızdan sokmalarda buz emdirilir (şişmeyi önlemek için).

Yılan ve akrep sokmalarında ısırılan yer kalp seviyesinden aşağıda tutulur ve hareket ettirilmez.
68

Eğimli Yollarda Karşılaşma

Yokuş inen mi çıkan mı bekler?

Tehlikeli eğimli (dar) yollarda karşılaşma kuralı şudur:

🏔️

İnen Araç, Çıkan Araca Yol Verir.

(Çıkan aracın durup kalkması daha zor olduğu için)

ⓘ İstisna: Eğer "İnen" araç otomobil, "Çıkan" araç kamyonsa; kural bozulur. Büyük araç küçüğe yol verir (Kamyon otomobile yol verir).
69

Hemzemin Geçit Kuralları

Tren yolundan nasıl geçilir?

Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği yerlerdir.

  • Öndeki araç asla sollanmaz.
  • Bariyerler kapalıysa veya ışık yanıyorsa durulur.
  • Geçiş sırasında duraklama yapılmaz, vites değiştirilmez.
  • Hız azaltılarak geçilir.
70

Yük Yükleme Kuralları

Yükler ne kadar taşabilir?

Yüklerin sağlam bağlanması ve dengeyi bozmaması şarttır.

Önden: 1 metre taşabilir.
Arkadan: 2 metre taşabilir.
Yandan: Tekerlek hizasını geçemez.
Yük üzerine veya araç dışına yolcu bindirilmesi yasaktır!
71

Araç Sınıfları (M, N, O, G)

Ruhsattaki harfler ne anlama gelir?

M Sınıfı Yolcu taşıyan araçlar (Otomobil, Otobüs).
N Sınıfı Yük taşıyan araçlar (Kamyonet, Kamyon).
L Sınıfı Motosikletler.
72

Dizel Motorlarda Ön Isıtma

Kızdırma bujisi ne işe yarar?

Dizel motorlar sıkıştırılan havanın üzerine yakıt püskürtülmesiyle çalışır. Soğuk havalarda havayı ısıtmak gerekir.

Kızdırma Bujisi (Ön Isıtma): Gösterge panelinde "Yay" şeklinde simgesi vardır. Sönmeden marşa basılmaz. Sadece dizel araçlarda bulunur.
73

Alternatör (Şarj Dinamosu)

Akü biterse araç çalışır mı?

Motor çalışırken aracın elektriğini üreten ve aküyü şarj eden parçadır.

Vantilatör Kayışı

Alternatör, hareketini bu kayışla motordan alır. Kayış koparsa şarj lambası yanar ve motor hararet yapar.

Arıza Belirtisi

Seyir halindeyken Akü lambası yanarsa alternatör şarj etmiyordur.

74

Yağ ve Hava Filtresi Değişimi

Periyodik bakımda ne değişir?

Motorun ömrünü uzatmak için filtreler zamanında değişmelidir.

  • 🛢️ Yağ Filtresi: Her yağ değişiminde mutlaka değişir.
  • 💨 Hava Filtresi: Tıkanırsa yakıt tüketimi artar. Basınçlı hava ile temizlenebilir veya değişir.
  • 🌸 Polen Filtresi: Klima sistemini ve kabin havasını temizler.
75

Balans Ayarı Nedir?

Direksiyon neden titrer?

Tekerleğin her noktasına eşit ağırlık dağılması işlemidir.

Balanssızlık Belirtisi:

Belli bir hızdan sonra direksiyon ve araçta titreşim meydana gelir. Tekerlek yatakları aşınır.

Not: Rod ayarı bozuksa lastikler içten veya dıştan aşınır.
76

Trafikte Gürültü Kirliliği

Egzozu patlak araç kullanmak

Gereksiz korna çalmak ve egzozu susturucusuz kullanmak trafik adabına aykırıdır.

Bu davranışlar insanların ruh sağlığını bozar, işitme kaybına yol açar ve stresi artırır. Psikolojik olarak saldırganlık belirtisidir.

77

Trafikte Sigara Kullanımı

Direksiyon başında sigara içilir mi?

Sürücülerin araç kullanırken sigara içmesi yasaktır.

  • Dikkat dağınıklığına yol açar.
  • Olası bir kaza anında hava yastığı açılırsa ciddi yanıklara sebep olabilir.
  • Duman, görüş kalitesini ve kabin içi havayı bozar.
78

Yağmurlu Havada Nezaket

Su sıçratma cezası

Su birikintilerinden geçerken yavaşlamayan sürücü, kaldırımdaki yayayı ıslatır.

Bu davranış trafik adabı açısından "Saygısızlık", trafik kanunu açısından ise "Para Cezası" gerektiren bir suçtur.
79

Trafikte Grup Psikolojisi

Başkası yapıyor diye ben de yapmalı mıyım?

Sürücüler bazen "Herkes kırmızıda geçiyor, ben de geçeyim" psikolojisine girer.

Toplumdaki kural ihlalleri, bireyin suç işlemesini meşrulaştırmaz. Trafik adabı sahibi sürücü, ortam ne olursa olsun doğru olanı yapar.

80

Göz Yaralanmalarında İlk Yardım

Göze toz kaçarsa ovuşturulur mu?

Göz hassas bir organdır, yanlış müdahale körlüğe neden olabilir.

⛔ Yapılmaması Gerekenler

Göz asla ovuşturulmaz. Göze batan cisim (kıymık, metal) çıkartılmaya çalışılmaz.

✅ Doğru Müdahale

Yabancı cisim batan göz, nemli ve temiz bir bezle kapatılır. Önemli nokta: Sağlam göz de kapatılır.

ⓘ Neden İki Göz? Çünkü gözler senkronize hareket eder. Sağlam göz hareket ederse yaralı göz de hareket eder ve zarar görür.
81

Baş ve Omurga Yaralanmaları

Belirtiler hemen çıkar mı?

Trafik kazalarındaki ölümlerin %80'i baş yaralanması kaynaklıdır.

  • Kulak veya burundan kan geliyorsa beyin kanaması şüphesi vardır.
  • Yaralıda hiçbir belirti olmasa bile en az 12-24 saat doktor gözetiminde tutulmalıdır.
  • Baş-boyun-gövde ekseni asla bozulmaz.
82

Turnike Uygulama Kuralları (Detay)

Turnike ne kadar süre kalmalı?

Uzuv kopmalarında kanamayı durdurmak için son çaredir.

  • Malzeme: Geniş malzemeler (kravat, eşarp) kullanılır. Tel, ip gibi kesici malzemeler kullanılmaz.
  • Süre: Turnike 15-20 dakikada bir 5-10 saniye gevşetilir (Doku kangren olmasın diye).
  • İşaret: Alına "T" harfi yazılır.
83

Ehliyet Sınıfları ve Süreleri

B sınıfı ehliyet neleri kullanır?

SınıfKapsamGeçerlilik
B Otomobil, Kamyonet (M, B1, F dahil) 10 Yıl
A2 Motosiklet (35 KW'a kadar) 10 Yıl
D Otobüs 5 Yıl
Not: Stajyer sürücülük süresi 2 yıldır. 75 ceza puanı dolarsa ehliyet iptal olur.
84

Çevre Kirliliğini Önleme

Egzoz emisyonu ve gürültü

Sürücülerin çevreye verdiği zararı en aza indirmesi gerekir.

Hava Kirliliği

Bakımsız motor, zorunlu haller dışında araç kullanımı, duraklamada motorun çalıştırılması kirliliği artırır.

Gürültü Kirliliği

Korna kullanımı ve yüksek sesli müzik "psikolojik" etkiler yaratır.

85

Sis Farları Kullanımı

Sis farı ne zaman yakılır?

Görüş mesafesini artıran yardımcı ışıklardır.

🚫
Sis, kar ve şiddetli yağmur halleri dışında sis farlarının yakılması YASAKTIR. Gece görüşü artırmak için yakılamaz, karşıdan gelenin gözünü alır.
86

Katalitik Konvertör

Egzozdaki o parça ne işe yarar?

Egzoz sisteminin bir parçasıdır. Çevre için hayati öneme sahiptir.

Görevi:

Egzozdan çıkan zehirli gazları (Karbonmonoksit vb.) kimyasal işlemden geçirerek zararsız hale dönüştürür.

ⓘ Sınav Tüyosu: Kurşunsuz benzin kullanılan araçlarda bulunur. Tıkanırsa motor çekişten düşer, fazla ısınır.
87

Lastik Diş Derinliği

Lastik ne zaman kabak sayılır?

Lastik dişleri suyu tahliye eder ve yol tutuşu sağlar.

Yasal alt sınır: 1.6 mm
Tavsiye edilen (Kış): 4 mm
📏

1.6 mm'nin altındaki lastiklere "Kabak Lastik" denir, muayeneden geçmez ve trafikten men sebebidir.

88

Fren Hidroliği

Frenler neden tutmaz?

Fren sisteminin sıvısıdır. Günlük bakımda kontrol edilmelidir.

  • Hidrolik yağı kalmamışsa frenler tutmaz.
  • Hidrolik yağı azalırsa fren lambası (El freni ışığı) yanabilir.
  • Fren borularında hava varsa pedal yumuşar ve fren tutmaz.
89

Seyir Halinde Cep Telefonu

Bir "Alo" demek ne kaybettirir?

Direksiyon başında telefonla konuşmak, alkollü araç kullanmak kadar tehlikelidir.

📱 Kaza Riski 4 Kat Artar
🧠 Zihinsel Körlük Göz bakar ama beyin görmez.
Kulaklıkla konuşmak bile dikkati dağıtır çünkü beyin konuşmaya odaklanır.
90

Trafikte Yardımlaşma

Yolda kalana yardım etmek

Yardımlaşma, trafiği rahatlatan sosyal bir bağdır.

Aracı arızalanan birine yardım etmek, o aracın yoldan daha çabuk çekilmesini ve trafiğin açılmasını sağlar. Yani yardım etmek, aslında kendinize de iyilik yapmaktır.

91

Stres Yönetimi

Trafikte derin nefes almanın gücü

Yoğun trafik vücutta stres hormonlarını artırır.

  • Radyoda sakin müzik dinlemek.
  • Derin nefes alıp vermek.
  • Varış saatini takıntı yapmamak.

Stresli sürücü hata yapmaya açıktır.

92

Bebeklerde Kalp Masajı (0-1 Yaş)

Yetişkinlerden farkı nedir?

Bebeklerde göğüs kemiği yapısı hassas olduğu için uygulama farklıdır.

Nasıl Yapılır?

Göğüs merkezine (iki meme ucunun altındaki hattın ortasına) sadece iki parmakla (orta ve yüzük) bası uygulanır.

Derinlik ve Hız

Göğüs kemiği 4 cm aşağı inecek şekilde basılır. Dakikada 100 bası temposuyla yapılır.

Yetişkinlerde bu derinlik 5 cm'dir ve iki el kullanılır.
93

Sıcak Çarpması ve Donma

Zıt durumlarda ilk yardım

☀️ Sıcak Çarpması

Hasta serin yere alınır. Fazla giysiler çıkarılır. Tuzlu ayran içirilebilir. (Bilinci yerindeyse)

❄️ Donma

Donan bölge ovulmaz (doku hasarı oluşur). Kendiliğinden ısınması beklenir veya ılık ortama alınır. Sıcak su dökülmez.

94

Kanamada Baskı Noktaları

Damar köküne baskı yapmak

Kanama durmuyorsa, kanayan yerin "kalbe yakın olan üst kısmındaki" atardamar noktasına parmakla baskı yapılır.

  • Baş kanamalarında: Şah damarına.
  • Kol kanamalarında: Koltuk altına.
  • Bacak kanamalarında: Kasık bölgesine baskı uygulanır.
ⓘ Sınav Tüyosu: Baskı noktasına basınç uygulamak, turnikeden önceki adımdır.
95

Gabari Nedir?

Yükseklik ve genişlik sınırlaması

Araçların yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyri için belirlenen ölçülerdir.

↔️ Azami Genişlik
2.55 Metre
↕️ Azami Yükseklik
4.00 Metre
📏 Azami Uzunluk
Değişken
Gabari sınırlaması tünel ve köprü geçişleri için hayati önem taşır.
96

Tehlikeli Madde Taşıyan Araçlar

Yanıcı madde ile nereye park edilir?

Tanker, kimyasal madde taşıyan kamyon vb. araçların kuralları katıdır.

  • Yerleşim yeri dışında diğer araçları 50 metre mesafeden takip etmelidir.
  • Duraklama sırasında diğer araçlarla aralarında 20 metre mesafe bırakmalıdır.
  • Doldurma-boşaltma sırasında motor çalışmaz.
97

Şerit Kullanım Kuralları

Sol şerit kimin içindir?

Şerit disiplini trafiğin akışını belirler.

En Sol Şerit

Sadece geçiş (sollama) içindir. Sürekli işgal edilemez. Sürekli işgal edenlere ceza yazılır.

Ağır Vasıtalar

Kamyon ve otobüsler kural olarak en sağ şeridi kullanmak zorundadır.

98

Motorun Hararet Yapma Sebepleri

Araba neden su kaynatır?

Hararet göstergesi kırmızıya gelirse motor soğutulamıyordur. Başlıca sebepleri:

  • Termostat arızalıdır.
  • Vantilatör kayışı kopmuştur.
  • Radyatör kapağı bozuktur.
  • Radyatör petekleri tıkanmıştır.
  • Soğutma suyu azalmıştır.
  • Uygun vites ve devirde gidilmiyordur.
99

Fren Balataları

Frene basınca ses geliyorsa...

Fren sisteminin sürtünme parçasıdır ve zamanla biter.

🔊
Frene basıldığında metalik bir sürtme sesi geliyorsa balatalar bitmiştir. Disklere zarar vermeden değiştirilmelidir.
Islak yollarda fren balataları ıslanırsa fren tutuşu zayıflar. Hafifçe frene basılarak kurutulur.
100

Cam Silecekleri ve Suyu

Görüş güvenliği için bakım

Yağmurlu havada kaza riskini azaltan en önemli parça sileceklerdir.

  • Silecek lastikleri eskiyse camda iz bırakır ve görüşü bozar.
  • Silecek suyu deposuna kışın donmaması için cam suyu antifrizi konur.
  • Silecekler çalışıyor ama su atmıyorsa fıskiye memeleri tıkanmıştır (iğne ile açılır).
101

Geçiş Önceliği (Adab-ı Muaşeret)

Yaya mı, bisiklet mi, araç mı?

Trafikte modern ülkelerdeki medeniyet sıralaması şöyledir:

1. YAYALAR
2. BİSİKLETLİLER
3. MOTORLU TAŞITLAR

Bir sürücünün yayaya yol vermesi lütuf değil, zorunluluktur.

102

Trafikte Hata Yapanı Uyarma

Nasıl uyarılmalı?

Başka bir sürücü kural ihlali yaptığında verilen tepki, trafik kültürünü gösterir.

Yanlış:
Bağırmak, korna çalmak, sıkıştırmak. (Öfkeyi tetikler)
Doğru:
Sakin kalmak, ışıkla (selektör) nazikçe uyarmak veya hatayı tolere etmek.
103

112 Acil Çağrı Merkezi Aranması

Telefonda neler söylenmeli?

Hayat kurtarma zincirinin en önemli halkasıdır. 112 arandığında dikkat edilmesi gerekenler:

  • Sakin olunmalı. Panik, adresi yanlış vermeye sebep olur.
  • Yer tarifi yapılırken bilinen noktalar (okul, cami, market) referans verilmeli.
  • Yaralı sayısı ve durumları (bilinç açık/kapalı) net söylenmeli.
  • Telefon hemen kapatılmamalı, 112 görevlisi "tamam" diyene kadar hattan ayrılmamalı.
104

Dış Kanamalarda Uzuv Kopması

Kopan parça nasıl saklanır?

Uzuv kopmalarında (ampütasyon) kopan parçanın hastaneye ulaştırılması dikim başarısını belirler.

Doğru Saklama Yöntemi:

  1. Kopan parça temiz ve nemli bir beze sarılır.
  2. Su geçirmeyen bir plastik torbaya konur.
  3. Bu torba, içinde buzlu su olan İKİNCİ bir torbaya veya kaba konur.
Dikkat: Kopan parça asla doğrudan suyun veya buzun içine atılmaz! (Doku donar ve bozulur).
105

Diyabet (Şeker) Koması

Şekeri düşene şeker verilir mi?

Diyabet hastalarında kan şekeri düşmesi (Hipoglisemi) sık görülür.

Belirtiler: Soğuk terleme, titreme, anlamsız konuşma, saldırganlık.
İlk Yardım: Hastanın bilinci yerindeyse şekerli su, küp şeker veya meyve suyu verilir.
Not: Şekeri yüksek olana şeker vermek çok büyük zarar vermez ama şekeri düşene vermemek beyin hasarı yaratır. Bu yüzden şüphede kalınırsa şeker verilir.
106

Kamyon Kasasında Yolcu Taşıma

Yolcular yükün üzerine oturabilir mi?

Kamyon, kamyonet ve römorklarda yolcu taşınabilir ancak kurallar çok katıdır.

⛔ Yasak Olan:

Yolcuların yüklerin üzerine oturtulması kesinlikle yasaktır. Yük kayarsa yolcular düşebilir.

✅ Doğru Olan:

Yükler bağlanmalı, kasa kapakları kapatılmalı ve yolcular kasa içinde ayrılmış özel bir yere oturtulmalıdır.

107

Araç Dış Işıklarının Renkleri

Geri vites lambası ne renktir?

Trafikte araçların hareket yönünü anlamak için standart renkler kullanılır.

Fren Lambaları: Parlak Kırmızı
Sinyal Lambaları: Turuncu (Amber)
Geri Vites Lambası: Beyaz
Plaka Lambası: Beyaz (20 metreden okunacak şekilde)
108

Bisiklet ve Motosiklet Kuralları

Kask zorunlu mu?

AraçKoruma Başlığı (Kask)Gözlük
MotosikletZorunluZorunlu (Kaskta vizör yoksa)
Bisikletİsteğe Bağlı (Ama önerilir)-

Bisikletliler otoyollara giremez. Karayolunda en sağ şeridi kullanırlar.

109

Hava Yastığı (Airbag)

SRS ışığı ne anlama gelir?

Kaza anında saniyenin 1/10'u kadar sürede şişerek sürücüyü direksiyona çarpmaktan koruyan sistemdir.

SRS
Gösterge panelinde "SRS" veya "Balon" simgesi yanıyorsa hava yastığı sistemi arızalıdır veya devre dışıdır. Kaza anında çalışmayabilir.
Önemli: Ön koltukta çocuk oto koltuğu (puseti) varsa, o koltuktaki hava yastığı devre dışı bırakılmalıdır.
110

Vantilatör Kayışı Gerginliği

Kayış gevşekse ne olur?

Motorun soğutma sistemini (devirdaim) ve şarj sistemini (alternatör) çalıştıran kayıştır.

Çok Gevşekse

Kayış kaçırır. Motor hararet yapar, akü şarj olmaz.

Çok Sıkıysa

Rulmanlar bozulur, kayış kopabilir.

ⓘ Kontrol: Parmağımızla bastırdığımızda 1-1.5 cm esnemelidir.
111

Gösterge Panelindeki Işık Renkleri

Uzun farlar hangi renk yanar?

Sürücüye verilen mesajın aciliyetine göre renkler değişir.

🔵 Mavi: Uzun farlar açıktır.
🟢 Yeşil: Kısa farlar veya sinyaller açıktır.
🔴 Kırmızı: Acil durum! (Yağ, Akü, Hararet, El Freni). Durulmalıdır.
🟡 Sarı: Uyarı (Yakıt az, Motor arıza, Arka sis lambası).
112

Eko-Sürüş (Ekonomik ve Çevreci)

Boşa atmak tasarruf sağlar mı?

Hem yakıt tasarrufu sağlayan hem de çevreyi koruyan sürüş tekniğidir.

  • Gereksiz yükler araçtan atılır.
  • Trafik akışı takip edilerek ani fren ve gazdan kaçınılır.
  • Yokuş aşağı inerken vites boşa ATILMAZ. (Viteste inmek, yeni nesil araçlarda yakıtı sıfırlar (cut-off). Boşa atmak yakıt harcar ve güvenliği bozar).
113

Fermuar Sistemi

Trafik sıkışıklığı nasıl çözülür?

Yol daralmalarında veya şerit birleşmelerinde uygulanması gereken en medeni yöntemdir.

🤐
Araçların "bir sağdan, bir soldan" sırayla geçmesidir. Bu sayede trafik akışı durmaz. "Önce ben geçeceğim" inatlaşması trafiği kilitler.
114

Olay Yeri Güvenliği

Yaralıya koşmadan önce ne yapılmalı?

İlk yardımcının birinci kuralı: "Önce kendi can güvenliği, sonra çevre güvenliği, en son yaralı."

Yapılması Gerekenler:

  • Araç güvenli bir yere çekilir, dörtlüler yakılır.
  • Kontak kapatılır, el freni çekilir.
  • LPG'li araçsa bagaj kontrol edilir, koku varsa yaklaşılmaz.
  • Üçgen reflektörler yerleştirilir.
Amaç: Yeni kazaların oluşmasını (zincirleme kaza) engellemektir.
115

Bebeklerde Heimlich Manevrası

Bebek boğuluyorsa nereye vurulur?

Bebeklerde tam tıkanmada (ses çıkmıyor, morarıyor) karına baskı yapılmaz.

Adım 1: Sırt Vuruşu

Bebek kol üzerine yüzüstü yatırılır. İki kürek kemiği arasına el ayasıyla 5 kez süpürür tarzda vurulur.

Adım 2: Göğüs Basısı

Cisim çıkmadıysa bebek ters çevrilir (sırtüstü). İki parmakla göğüs merkezine 5 kez bası yapılır.

Bebeklerde asla kör dalış (parmakla cismi aramak) yapılmaz, cisim daha ileri gidebilir.
116

Yol Çizgilerinin Anlamları

Kesik ve Devamlı çizgi farkı

Yoldaki çizgiler sürücüye "Konuşan" işaretlerdir.

---
Kesik Çizgi: Görüş açıktır. Kurallara uygun olarak öndeki araç geçilebilir (Sollama serbest).
___
Devamlı (Düz) Çizgi: Görüş kapalıdır (tepe üstü, viraj vb.). Öndeki araç geçilemez. Şerit değiştirilemez.
_ - _
Kesik ve Devamlı Yan Yana: Sürücü, kendi tarafındaki çizgiye göre hareket eder.
117

Reaksiyon ve Fren Mesafesi

Durmak için kaç metre lazım?

Araç frene basıldığı anda durmaz. Duruş mesafesi ikiye ayrılır:

1. Reaksiyon Mesafesi: Sürücünün tehlikeyi görüp ayağını gazdan çekip frene basana kadar geçen sürede (intikal) gidilen yoldur. (Sürücüye bağlıdır).
2. Fren Mesafesi: Frene basıldığı andan aracın durduğu ana kadar geçen mesafedir. (Araca, yola ve lastiğe bağlıdır).
Duruş Mesafesi = Reaksiyon + Fren
118

Trafikten Men Sebepleri

Hangi durumda araç bağlanır?

Bazı durumlarda sadece ceza yazılmaz, araç trafikten men edilerek otoparka çekilir.

  • Zorunlu Trafik Sigortası yoksa.
  • Araç üzerinde teknik değişiklik yapılıp (renk, motor vb.) ruhsata işlenmemişse.
  • Muayene süresi dolmuşsa (uyarı verilir, tekrarında men edilir).
  • Tescil plakasız araç kullanmak.
119

Arka Cam Rezistansı

Camdaki o ince çizgiler nedir?

Kışın veya yağmurlu havada arka camın buğulanmasını önleyen sistemdir.

♨️
Gösterge panelinde kare içinde yukarı doğru dalgalı oklar şeklinde simgesi vardır. Elektrikle çalışır ve camı ısıtır.
Sadece cam buğulandığında açılmalı, görüş düzelince kapatılmalıdır (Yakıt tüketimini artırır).
120

Araç İçi Klima Kullanımı

Klima yakıtı etkiler mi?

Yakıt Tüketimi

Klima kompresörü motordan güç alır. Klima açıkken yakıt tüketimi yaklaşık %10-20 artar.

Camları Açmak?

90 km/s hızın üzerinde camları açmak, rüzgar direncini artıracağı için klimadan daha fazla yakıt harcatabilir. Yüksek hızda klima daha ekonomiktir.

121

Sigorta (Elektrik Emniyeti)

Atan sigorta tel sarılır mı?

Araçtaki elektrikli alıcıları kısa devreye karşı koruyan parçadır.

⛔ Kesin Kural:

Sigorta attığında (yandığında), yerine aynı amperde yeni bir sigorta takılmalıdır. Daha yüksek amper takılırsa veya tel sarılırsa tesisat yanabilir (Yangın riski).

122

Yorgunluk ve Uykusuzluk

Gözler açık uyumak mümkün mü?

Yorgunluk, alkol kadar tehlikelidir. "Mikro uyku" denilen 1-2 saniyelik dalmalar kazaya yeter.

Mola Kuralı (Ticari Araçlar):

Ticari araç sürücüleri 24 saatte toplam 9 saat araç kullanabilir. Sürekli olarak en fazla 4.5 saat kullanabilirler. 4.5 saat sonunda en az 45 dakika mola zorunludur.

123

Denetim Görevlilerine Saygı

Polisle iletişim

Trafik denetimi, ceza yazmak için değil güvenliği sağlamak içindir.

Denetim sırasında görevliye karşı saygılı, sakin ve yardımcı olmak trafik adabının gereğidir. Agresif tavırlar, durumu zorlaştırmaktan başka işe yaramaz.

124

Motosiklet Kazalarında Kask Çıkarma

Kask ne zaman çıkarılır?

Motosiklet kazalarında boyun omurlarının kırılma riski çok yüksektir.

Hayat Kurtaran Kural:

Eğer yaralının solunum yolu tıkalı değilse ve nefes alabiliyorsa KASK ASLA ÇIKARILMAZ. Çıkarılması gerekiyorsa (suni solunum için) mutlaka iki kişiyle ve baş-boyun sabitlenerek yapılmalıdır.

Yanlış kask çıkarma, omuriliğe baskı yaparak kalıcı felce neden olabilir.
125

Atardamar Kanaması ve Renkler

Kan neden açık kırmızıdır?

Kanama türünü renginden tanımak sınavda sıkça sorulur.

Atardamar: Açık kırmızıdır. Çünkü akciğerden temizlenip gelen Oksijence zengin kanı taşır. Fışkırarak akar.
Toplardamar: Koyu kırmızıdır (Vişne çürüğü). Çünkü vücuttan dönen kirli kanı (Karbondioksitli) taşır. Sızarak akar.
126

Hızın Azaltılması Gereken Yerler

Tabelaya gerek olmayan yerler

Levha olmasa bile sürücü buralarda yavaşlamak zorundadır:

  • Kavşaklara yaklaşırken.
  • Tepe üstlerine (görüşün kapalı olduğu yerlere) gelirken.
  • Dönemeçli (virajlı) yollara girerken.
  • Yaya ve okul geçitlerine yaklaşırken.
  • Tünel ve köprülere girerken.
127

Araç Plaka Renkleri

Mavi ve Kırmızı plaka kime aittir?

Plaka RengiAraç Sahibi
Beyaz Zemin Siyah YazıSivil / Resmi Araçlar (Standart)
Mavi Zemin Beyaz YazıEmniyet (Polis) Araçları
Kırmızı Zemin Sarı/Kırmızı YazıÜst Düzey Devlet (Protokol)
Yeşil ZeminDiplomatik (Konsolosluk)
128

Takip Mesafesi (Konvoy Halinde)

Grup halinde giden araçlar

Konvoy halinde seyreden araçlar, takip mesafesinden daha fazlasına dikkat etmelidir.

Kural:

Konvoydaki araçlar, kendilerini sollamak isteyen diğer araçların güvenle araya girebileceği kadar boşluk bırakmak zorundadır.

129

Rod Ayarı (Ön Düzen)

Araç neden sağa sola çeker?

Direksiyon ile tekerlekler arasındaki bağlantı ayarıdır.

Rod Ayarı Bozuksa:

  • Araç yolda düz gitmez, sağa veya sola çeker.
  • Lastikler içten veya dıştan (düzensiz) aşınır.

Balans Ayarı İle Farkı:

Balans bozuksa titreşim olur, Rod bozuksa çekme olur.

130

AdBlue Nedir? (Dizel)

Mavi kapaklı sıvı

Yeni nesil dizel araçlarda egzoz emisyonunu düşürmek için kullanılan sıvıdır.

💧
Yakıt deposunun yanında mavi kapaklı ayrı bir deposu vardır. AdBlue biterse aracın motoru çalışmayabilir veya çekişten düşer. Yakıt değildir, katkı maddesidir.
131

Yanlış Yakıt Konulması

Benzinliye Mazot konursa...

Akaryakıt istasyonunda araca yanlış yakıt konulursa ne yapılır?

Müdahale:

Sürücü fark ettiği anda motoru çalıştırmamalıdır. Eğer çalıştırıldıysa hemen durdurulmalı ve çekici ile servise götürülmelidir. Yakıt deposu boşaltılıp temizlenmelidir.

Yanlış yakıt motor ve enjektör sistemine ciddi hasar verir.
132

Park İhlali ve Sonuçları

Hatalı park sadece ceza mı?

Hatalı park etmek, bireysel bir hatadan çok toplumsal bir sorundur.

  • İtfaiye veya ambulansın geçişini engelleyebilir (Hayati risk).
  • Engelli rampasını kapatarak bir insanın özgürlüğünü kısıtlayabilir.
  • Trafiğin sıkışmasına ve diğer insanların zaman kaybına (kul hakkına) neden olur.
133

Öndeki Aracı Taciz Etmek (Selektör)

Sürekli selektör yakmak

Öndeki aracı sıkıştırmak için sürekli uzun farları yakıp söndürmek (selektör) trafik terörüdür.

Bu davranış öndeki sürücünün panik yapmasına, gözünün kamaşmasına ve kaza yapmasına neden olabilir. Sabırlı sürücü, güvenli takip mesafesini koruyarak uygun zamanı bekler.

134

Kedi - Köpek Isırmaları (Kuduz Riski)

Isırılan bölge hemen sarılır mı?

Hayvan ısırmalarında enfeksiyon ve kuduz riski vardır.

İlk Müdahale:

  1. Hafif kanama varsa hemen durdurulmaz (mikropların dışarı atılması için kısa süre beklenir).
  2. Yara yeri sabunlu soğuk su ile 5 dakika yıkanır.
  3. Üzeri temiz bir bezle kapatılıp hastaneye gidilir (Tetanos ve Kuduz aşısı için).
135

Kulak ve Buruna Yabancı Cisim Kaçması

Suyla yıkanır mı?

👂 Kulağa Kaçarsa

Kesinlikle sivri cisimle müdahale edilmez. Su değdirilmez (Cisim şişebilir). Doktora gidilir.

👃 Buruna Kaçarsa

Burun duvarına bastırarak kuvvetli nefes verme ile cisim atılmaya çalışılır. Çıkmazsa doktora gidilir.

Dikkat: Fasulye, nohut gibi cisimler suyla temas ederse şişer ve çıkması zorlaşır. Yıkanmamalıdır.
136

Yokuşta (Eğimli Yolda) Park Etme

Tekerlekler ne tarafa çevrilir?

Aracın freni boşalsa bile yola kaçmaması için tekerlek yönü önemlidir.

⬇️ Yokuş Aşağı Park: Tekerlekler SAĞA (Kaldırıma doğru) çevrilir. Araç kayarsa kaldırıma yaslanır.
⬆️ Yokuş Yukarı Park:
  • Kaldırım varsa: Tekerlekler SOLA (Yola doğru) çevrilir. (Tekerlek kaldırıma takılsın diye).
  • Kaldırım yoksa: Tekerlekler SAĞA (Bankete doğru) çevrilir.
137

Dingil Başına Düşen Ağırlık

7t tabelası ne demek?

Yolun yapısını korumak için ağır tonajlı araçlara sınırlama getirilir.

7t

Bu levhayı gören sürücü, eğer aracının herhangi bir dingiline (ön veya arka aks) düşen ağırlık 7 tondan fazlaysa o yola giremez. Toplam ağırlığa değil, dingil ağırlığına bakılır.

138

Tünel İçi Trafik Kuralları

Tünelde geri gidilir mi?

Tüneller görüşün kısıtlı olduğu riskli alanlardır.

  • Girişlerde farlar (kısa hüzmeli) yakılır.
  • Asla geri gidilmez, U dönüşü yapılmaz ve araç sollanmaz (düz çizgi vardır).
  • Mecbur kalmadıkça duraklama ve park yapılmaz.
139

Turbo Şarj Sistemi

Motoru stop etmeden önce bekleme

Motora basınçlı hava göndererek gücü artıran sistemdir.

Kullanım Tüyosu:

Turbo sistemine sahip araçlar, yüksek devirli kullanımdan sonra hemen stop edilmemelidir. Motor rölantide 1-2 dakika çalıştırılarak turbonun soğuması ve yağlanması beklenir. Aksi halde turbo mili zarar görür.

140

Tavan Bagajı ve Yakıt Tüketimi

Bagaj yakıtı artırır mı?

Aracın dışına eklenen her parça aerodinamik yapıyı bozar.

🚗💨
Tavan üstü bagaj kullanmak rüzgar direncini artırır. Bu da yakıt tüketiminin önemli ölçüde artmasına neden olur. Kullanılmadığı zaman sökülmesi tasarruf sağlar.
141

Diferansiyel Sistemi

Virajlar nasıl dönülür?

İki tekerlek arasında bulunan ve virajda tekerleklerin farklı hızda dönmesini sağlayan dişli kutusudur.

Viraj alırken; içteki tekerlek yavaş, dıştaki tekerlek hızlı döner. Diferansiyel bunu sağlar. Bu parça olmasaydı araçlar virajı dönemez, savrulurdu.

142

Dezavantajlı Gruplar

Yaşlılar ve Çocuklar

Trafikteki en riskli gruplardır. Hareketleri öngörülemez.

  • Çocuklar: Ani bir şekilde yola fırlayabilirler. Okul bölgelerinde hız düşürülür.
  • Yaşlılar: Görme ve işitme kayıpları olabilir, refleksleri yavaştır. Kornaya basmak onları panikletebilir ve düşmelerine sebep olabilir.
143

Şehir İçi ve Dışı Korna Kullanımı

Korna ne zaman yasak?

Yasak: Hastane, okul bölgelerinde ve geceleyin yerleşim yerlerinde korna çalmak yasaktır. Sadece ışıkla (selektör) uyarı yapılır.
Serbest: Gündüzleri tepe üstlerine yaklaşırken veya virajlara girerken gelişini haber vermek için kullanılabilir.
"Korna bir iletişim aracıdır, azarlama aracı değildir."
144

Kırık Tespitinde (Atelleme) Kurallar

Tahta parçası ile sabitleme

Kırık kemik uçlarının dokuya zarar vermesini engellemek için sabitleme (tespit) yapılır.

Altın Kurallar:

  • Kırık bölge olduğu gibi sabitlenir, asla düzeltilmeye çalışılmaz.
  • Tespit malzemesi (tahta, karton vb.) kırık kemiğin alt ve üst eklemlerini içine alacak uzunlukta olmalıdır.
  • Yara varsa üzeri temiz bezle kapatıldıktan sonra tespit yapılır.
145

Kimyasal Madde Yanıkları

Kuru toz kimyasal nasıl temizlenir?

Asit veya alkali maddelerle oluşan yanıklarda ilk yardım:

Giysiler hemen çıkarılır. Bölge bol su ile (en az 20 dk) yıkanır. Ancak kuru toz kimyasal varsa önce fırçalanarak atılır, sonra su ile yıkanır (Suyla tepkimeye girip ısı oluşturabilir).

146

Aquaplaning (Suda Kızaklama)

Yağmurlu havada direksiyon hafiflerse

Lastiklerin su birikintisi üzerinde kayarak yerle temasının kesilmesidir.

🌊
Ne Yapılmalı?
Ayağınızı gazdan çekin. Direksiyonu sıkıca ve düz tutun. Asla ani fren yapmayın (araç spin atar). Hızın kendiliğinden düşmesini bekleyin.
147

SRC Belgeleri Nelerdir?

Kim hangi belgeyi almalı?

Ticari araç sürücülerinin alması gereken mesleki yeterlilik belgeleridir.

SRC 1: Uluslararası Yolcu
SRC 2: Yurtiçi Yolcu
SRC 3: Uluslararası Yük/Kargo
SRC 4: Yurtiçi Yük/Kargo
SRC 5 ise Tehlikeli Madde taşımacılığı içindir.
148

Yangın Musluklarına Park Yasağı

İtfaiye nereye yanaşacak?

Acil durumlarda itfaiyenin su alabilmesi hayati önem taşır.

Kural:

Yangın musluklarına her iki yönden 5 metre mesafe içinde duraklamak ve park etmek yasaktır.

149

Debriyaj (Kavrama) Kullanımı

Ayağı debriyajda bekletmek

Motorla vites kutusu arasındaki irtibatı kesen ve sağlayan sistemdir.

Sık Yapılan Hata:

Seyir halindeyken ayağın sürekli debriyaj pedalı üzerinde tutulması (yarım debriyaj), debriyaj balatasının (baskı balata) kısa sürede aşınmasına ve bitmesine neden olur. Yakıt tüketimini artırır.

150

Amortisör Arızası Nasıl Anlaşılır?

Araç yolda zıplıyorsa

Süspansiyon sisteminin yay salınımını kontrol eden parçasıdır.

〰️
Çukurdan geçtikten sonra araç uzun süre yaylanmaya (zıplamaya) devam ediyorsa amortisörler patlamış veya bozulmuştur. Bu durum yol tutuşunu bozar ve fren mesafesini uzatır.
151

Rölanti Devri Nedir?

Motor kendi kendine çalışırken

Ayağınızı gazdan çektiğinizde motorun stop etmeden çalışmaya devam ettiği en düşük devirdir.

  • Rölanti ayarı düşükse motor titrer ve sık sık stop eder.
  • Rölanti ayarı yüksekse yakıt tüketimi artar.
152

Trafikte "Sen" Dili ve "Ben" Dili

İletişimde suçlayıcı olmamak

Öfke kontrolü ve doğru iletişim için kullanılan dil önemlidir.

Sen Dili (Saldırgan)

"Sen ne biçim sürüyorsun!", "Önüne baksana!" (Kişiliği hedef alır, savunmaya geçirir).

Ben Dili (Empatik)

"Ani fren yapınca çok korktum", "Biraz daha dikkatli olursak kazayı önleriz." (Davranışı ve hissi anlatır, daha yapıcıdır).

153

Trafikte Aidiyet Duygusu

Kurallar hepimiz için

Trafik kuralları sadece polisten korkulduğu için değil, toplumun bir parçası olunduğu için uygulanmalıdır.

Kırmızı ışıkta durmak, bir ceza değil; toplumsal sözleşmeye olan saygının göstergesidir.

154

İlk Yardımın Temel Uygulamaları (KBK)

Sıralama nasıldır?

İlk yardımcının müdahale süreci 3 ana başlıkta toplanır (KBK Zinciri).

1. KORUMA (Güvenlik)

Olay yerinde güvenliğin sağlanmasıdır (Reflektör koymak, kontağı kapatmak).

2. BİLDİRME (112)

Olayın 112 Acil Servis'e haber verilmesidir.

3. KURTARMA (Müdahale)

Yaralıya hızlı ve sakin bir şekilde tıbbi müdahale yapılmasıdır.

155

Sedyeyle Taşıma Kuralları

Yaralının başı ne tarafta olmalı?

Hasta taşınırken yön önemlidir.

  • Genel kural olarak yaralı, ayakları gidiş yönünde olacak şekilde taşınır. (Yaralı gittiği yeri görsün, arkadaki sağlıkçı da yaralının yüzünü izleyebilsin diye).
  • İstisna: Ambulansa bindirilirken veya merdiven çıkılırken baş önde olmalıdır.
  • Sedye daima yatay konumda tutulmalıdır.
156

Monoküler (Tek Gözü Gören) Sürücüler

Hangi araçları kullanamazlar?

Tek gözü görmeyen veya görme kaybı olan kişiler belirli şartlarda ehliyet alabilir.

Kısıtlamalar:

  • Sadece A1, A2, B ve F sınıfı ehliyet alabilirler.
  • Ticari araç (Taksi, Minibüs, Otobüs, Kamyon) kullanmaları yasaktır.
  • Araçlarında fazladan ayna bulundurmaları gerekir (Görüş açısını artırmak için).
Gece sürüş yasakları artık kaldırılmıştır.
157

Duraklama ve Park Etme Yasak Levhaları

Tek çizgi mi, çarpı mı?

Park Etmek Yasak

Kısa süre (yolcu indirme vb.) duraklayabilirsiniz ama park edemezsiniz.

Duraklamak ve Park Etmek Yasak

Hiçbir şekilde duramazsınız (Kırmızı ışık vb. trafik zorunluluğu hariç).

158

Trafik Polisinin İşaretleri (Yön)

Kolların gösterdiği yön

Kavşakta trafiği yöneten polisin duruşuna göre kim geçer?

Temel Kural:

Polisin kollarının (veya omuzlarının) gösterdiği yöndeki araçlar geçer. Polisin ön ve arkasına bakan araçlar bekler.

Polis kollarını indirse bile omuz istikametindeki yol yine açıktır.
159

Lastik Üzerindeki Rakamlar (Örn: 205/55 R16)

Lastik okumayı bilmek

Lastik yanağındaki yazılar lastiğin boyutunu anlatır.

205: Taban Genişliği (mm) 55: Yanak Yüksekliği (%) R: Radyal (Yapısı) 16: Jant Çapı (İnç)
Sınavlarda genellikle sondaki rakamın (Jant çapı) ne olduğu sorulur.
160

Aks Mili ve Şaft Farkı

Hangisi nerede?

Güç aktarma organlarında sık karıştırılan iki parça:

  • 🔩
    Şaft (Kardan Mili): Vites kutusundan aldığı hareketi Diferansiyele ileten uzun mildir. (Önden çekişli araçlarda bulunmaz).
  • 🔧
    Aks Mili: Diferansiyelden aldığı hareketi tekerleklere ileten mildir.
161

Motor Yağı Viskozitesi (Örn: 10W-40)

W harfi ne demek?

Motor yağının akışkanlık (kalınlık) derecesidir.

10W (Winter): Kışın (soğukta) yağın akışkanlığı. Rakam küçüldükçe yağ incelir, soğukta kolay marş basılır.
40: Yazın (sıcakta) yağın koruyuculuğu.
162

Diğergamlık (Özgecilik)

Sınavın favori kelimesi

Kelime anlamı "Başkasının yararını kendi yararı kadar gözetmek"tir.

Örnek:

Tali yoldan çıkan bir araca, geçiş hakkı kendisinde olduğu halde yol veren ana yoldaki sürücü diğergamlık göstermiş olur. Bu, trafiği rahatlatır ve nezaketi artırır.

163

Trafik Zabıtası ve Yetkisi

Sadece polis mi ceza yazar?

Trafiği denetleme yetkisi sadece Emniyet'te değildir.

  • Emniyet Genel Müdürlüğü: Şehir içi ve bölge trafik.
  • Jandarma: Şehir dışı ve köy yolları.
  • Karayolları Genel Müd.: Yol yapımı, tartı istasyonları ve işaretlemeler.

Hepsinin uyarılarına uymak yasal zorunluluktur.

164

Solunum Durması Belirtileri

Nefes almadığını nasıl anlarız?

Solunumun durması, beyne oksijen gitmemesi demektir. Belirtileri şunlardır:

  • Göğüs hareketleri kaybolur.
  • Nefes sesi duyulmaz.
  • Dudaklar ve parmak uçlarında morarma (siyanoz) başlar.
  • Göz bebekleri büyür.
İlk müdahale: Baş-çene pozisyonu verip hava yolunu açmaktır.
165

Kışın El Freni Donması

El freni inmiyorsa ne yapılır?

Çok soğuk havalarda el freni teli donarak balataları sıkışmış halde tutabilir.

Çözüm ve Önlem:

Donmuş el freni zorlanmaz. Buzun çözülmesi beklenir.
Önlem: Kışın düz bir yere park edildiğinde el frenini çekmek yerine, araç viteste bırakılarak (yokuş yukarı 1, aşağı geri) ve tekerleğe takoz konularak sabitlenmelidir.

166

Geçiş Hakkı ve Geçiş Üstünlüğü Farkı

İkisi aynı şey mi?

Geçiş Hakkı

Yayaların ve araç kullananların yolu kullanma sırasındaki öncelik hakkıdır. (Örn: Yayanın geçiş hakkı).

Geçiş Üstünlüğü

Sadece görev sırasındaki belirli araçların (Ambulans, İtfaiye) can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartıyla kuralları ihlal edebilme yetkisidir.

Üstünlük "Araçtadır", Hak "Kişidedir".
167

Tali Yol Levhası (Ters Üçgen)

Hangi levha tali yolda olduğunuzu söyler?

Kavşaklarda geçiş hakkını belirleyen en önemli levhadır.

YOL VER
"Yol Ver" Levhası: Kırmızı çerçeveli ters üçgendir. Bu levhayı görüyorsanız Tali Yoldasınız demektir. Ana yoldan gelen araçlara yol vermelisiniz.
168

Kavşak İçi Yasakları

Kavşakta durulur mu?

Kavşaklar trafiğin düğüm noktalarıdır.

  • Kavşak ortasında duraklamak, yolcu indirmek/bindirmek yasaktır.
  • Kavşaklarda (dönel kavşak dahil) geri gitmek yasaktır.
  • Kavşaklara yaklaşırken şerit değiştirmek (son metrelerde) yasaktır.
169

Motorun Boğulması

Motor neden çalışmaz?

Yakıt sistemindeki bir sorundan dolayı silindir içerisine fazla yakıt girmesi ve bujilerin ıslanarak ateşleme yapamamasıdır.

Nasıl Çalıştırılır?

Gaz pedalına sonuna kadar basılarak (kelebek tam açık) marş yapılır. Motor çalışınca gaz bırakılır.

Genellikle eski tip karbüratörlü araçlarda görülür.
170

Günlük Araç Bakımı

Sürücü her gün neye bakmalı?

Araca binmeden önce yapılan rutin kontrollerdir.

  • Lastiklerin havası ve durumu.
  • Araç altında sıvı kaçağı (yağ/su) var mı?
  • Camlar ve aynaların temizliği.
  • Işık ve ikaz sistemlerinin çalışması.
171

Trafikte Göz Teması

Bakışarak anlaşmak

Sözsüz iletişimin en güçlü halidir.

Yaya geçidinde bekleyen yaya ile veya kavşaktaki diğer sürücü ile göz teması kurmak, niyetinizi belli eder. "Seni gördüm, yol veriyorum" demektir. Belirsizliği ortadan kaldırır ve kazayı önler.

172

Acil Durum Şeridi İhlali

Kul hakkı ve yaşam hakkı

Emniyet şeridini gereksiz yere kullanmak sadece yasak değil, büyük bir etik ihlalidir.

🚑
O şerit, kaza yerine gidecek ambulansın yoludur. Orayı işgal eden sürücü, dolaylı olarak bir başkasının ölümüne sebep olabilir. Trafik adabında bu, en ağır "Yaşam Hakkı İhlali" sayılır.
173

Açık ve Kapalı Kırık Farkı

Kemik dışarı çıkmış mı?

Kırıklar deri bütünlüğünün bozulup bozulmamasına göre ikiye ayrılır.

Kapalı Kırık

Kemik bütünlüğü bozulmuştur ancak deri sağlamdır. Kırık uçları dışarıdan görülmez.

Açık Kırık

Deri parçalanmış ve kemik uçları dışarı çıkmıştır. Kanama ve enfeksiyon riski çok yüksektir.

Önemli: Dışarı çıkan kemik asla içeri itilmez, üzeri temiz bezle örtülür.
174

Üçgen Bandaj Kullanımı

Kol askısı nasıl yapılır?

İlk yardımcının en çok kullandığı malzemedir.

  • Kol Askısı: Kol kırıklarında, kolu göğse sabitlemek için kullanılır.
  • Turnike: Katlanarak şerit haline getirilir ve sıkma bağı olarak kullanılır.
  • Örtme: Geniş yüzeyli yaraları kapatmak için kullanılır.
Tüyo: Düğüm asla yaranın üzerine gelmemelidir.
175

Tehlikeli Eğim İniş Kuralları

Vites boşta inilir mi?

Uzun ve dik yokuşlarda frenlerin şişmemesi için vites önemlidir.

⚙️
Altın Kural: Çıkış yapılan vites ile iniş yapılır. Yokuş aşağı inerken vites asla boşa alınmaz, kontak kapatılmaz. Motor kompresyonu (motor freni) kullanılmalıdır.
Sürekli frene basmak balataları aşırı ısıtır ve fren tutmaz hale gelir (Fren şişmesi).
176

Araç Muayenesinde Ağır Kusurlar

Hangi hatalar muayeneden kalır?

TÜVTÜRK muayenesinde "Ağır Kusur" varsa araç etiketi alamaz.

  • Fren sistemindeki bozukluklar (Sapma, tutmama).
  • Tüm lambaların yanmaması (Fren, sinyal, far).
  • Lastik diş derinliğinin 1.6 mm altı olması.
  • Şasi numarasının okunamaması.
  • Yağ veya yakıt kaçağı olması.
Not: Cam suyu fıskiyesinin çalışmaması veya silecek lastiğinin eskimesi genellikle "Hafif Kusur"dur.
177

Bisiklet Yolunun Kullanımı

Araçlar girebilir mi?

Bisiklet yolu varsa, bisikletlilerin taşıt yolunu kullanması yasaktır.

Motorlu Taşıtlar İçin:

Motorlu araçların bisiklet yoluna girmesi, duraklaması veya park etmesi kesinlikle yasaktır. Bu alan sadece bisiklet ve e-skuter (belirli şartlarda) kullanıcılarına aittir.

178

Distribütör Sistemi (Benzinli)

Bujiye elektriği kim dağıtır?

Benzinli araçlarda ateşleme sisteminin beynidir.

Endüksiyon bobininden gelen yüksek voltajı sırası gelen bujiye dağıtır. Distribütör ıslanırsa ateşleme olmaz ve motor çalışmaz.
Dizel araçlarda buji ve distribütör yoktur (Enjektör vardır).
179

Supap (Subap) Ayarı

Motor sesli çalışıyorsa...

Motorun içine hava-yakıt girmesini ve egzoz gazının çıkmasını sağlayan kapakçıkların ayarıdır.

Gevşekse:

Motor gürültülü (şıakırtılı) çalışır. Yakıt tüketimi artar.

Sıkıysa:

Supaplar tam kapanamaz, kaçırır. Motor ısınır ve supap yakar.

180

Bagajda Ne Bulunmaz?

Tehlikeli maddeler

Güvenlik için bagajda taşınmaması gerekenler:

  • Piknik tüpü (gaz kaçağı riski).
  • Açıkta benzin bidonu.
  • Asitli ve yakıcı kimyasallar.

Stepne (Yedek lastik) ve kriko bagajda en kolay ulaşılabilir yerde olmalıdır.

181

Trafikte İnatlaşma

Ders vermek size mi düştü?

Trafik ortamı, haklı-haksız mücadelesi yapılacak bir yer değildir.

Psikolojik Tuzak:

"Onu sıkıştırayım da aklı başına gelsin" düşüncesi, kazaya davetiye çıkarır. Hata yapan sürücüye ceza vermek polisin görevidir, diğer sürücülerin değil.

182

Trafikte Empati Yoksunluğu

Bencillik

Sadece kendini düşünerek araç kullanmak.

Sol şeridi sürekli işgal etmek.
Yağmurlu havada yayalara su sıçratmak.
Engelli rampasının önüne park etmek.
"Kendine yapılmasını istemediğini başkasına yapma."
183

Vücuda Batan Cisim (Bıçak, Demir vb.)

Çıkarılmalı mı?

Yaralıya saplanan cisimler damarı tıkamış olabilir (Tıpa etkisi).

Hayat Kurtaran Kural:

Batan cisim ASLA ÇIKARILMAZ. Çıkarılırken damarları yırtabilir ve kanamayı artırabilir. Cisim olduğu gibi sabitlenir (simit sargı ile) ve yaralı hastaneye sevk edilir.

184

Kirli ve Paslı Yaralar (Tetanos)

Hangi aşı yapılmalı?

Toprakla temas eden, paslı metal kesikleri veya hayvan ısırıkları enfeksiyon riski taşır.

💉
Bu tür yaralanmalarda ilk yardım sonrası hastanede mutlaka Tetanos Aşısı (ve duruma göre serumu) yapılmalıdır. Enfeksiyon 24-48 saat içinde kana karışabilir.
185

Kör Nokta ve Omuz Bakışı

Aynalar her yeri gösterir mi?

Yan aynaların göstermediği alanlara "Kör Nokta" denir.

Nasıl Önlenir?

Şerit değiştirirken sadece aynaya bakmak yetmez. Başımızı hafifçe çevirerek yan camdan arka çapraza bakmak (Omuz Bakışı) gerekir. Bu, kör noktadaki aracı görmemizi sağlar.

Özellikle motosikletler kör noktada çok kolay kaybolur.
186

Geçiş Yolu ve Mülk Çıkışı

Benzinlikten çıkanın hakkı

Bir mülkten (ev, benzinlik, otopark) karayoluna çıkılan yola "Geçiş Yolu" denir.

Geçiş Hakkı Kuralı:

Geçiş yolundan çıkan araç sürücüsü, yoldan geçen (sağdan veya soldan) tüm araçlara yol vermek zorundadır. Ana yola çıkış gibidir.

187

Reflektör Yerleştirme Mesafesi

Üçgen levha nereye konur?

Kaza veya arıza durumunda diğer sürücüleri uyarmak için kullanılır.

  • Düz Yolda: Aracın ön ve arkasına en az 30 metre mesafeye konur.
  • Dönemeç/Tepe Üstü: Diğer sürücülerin 150 metre uzaktan görebileceği bir yere konur.
188

Hararet Müşiri (Isı Sensörü)

Fan ne zaman açılır?

Motor soğutma suyunun sıcaklığını ölçen parçadır.

Görevi: Ölçtüğü sıcaklığı göstergeye iletir ve motor ısınınca fanın çalışmasını sağlar.
Arızası: Müşir bozulursa fan çalışmaz ve motor hararet yapar. Veya gösterge yanlış değer gösterir.
189

Debriyaj Balatası Sıyırması (Kaçırma)

Motor bağırıyor ama gitmiyorsa

Baskı-balata bittiğinde yaşanan durumdur.

Belirtileri:

  • Gaza basıldığında motor devri artar (bağırır) ama araç hızlanmaz.
  • Yokuşlarda çekiş çok düşer.
  • Araç içine yanık kokusu gelebilir.
  • Yakıt tüketimi artar.
190

Fren Müşiri

Fren lambaları yanmıyorsa

Fren pedalına basıldığında arka stop lambalarını yakan anahtardır.

Frene basıldığında stop lambalarından hiçbiri yanmıyorsa fren müşiri arızalıdır. Sadece biri yanmıyorsa o lambanın ampulü patlamıştır.

191

Trafik Ortamında Adaptasyon

Her ilin trafiği farklıdır

Trafik kuralları evrensel olsa da trafik kültürü yere göre değişebilir.

İyi bir sürücü, girdiği ortamın trafik ritmine ayak uydurur. Sakin bir kasabadan İstanbul trafiğine giren veya tam tersini yapan sürücü, aşırı yavaş veya aşırı agresif kalarak ritmi bozmamalıdır.

192

Trafikte Beden Dili (El İşaretleri)

Teşekkür etmek

Yol veren bir sürücüye el kaldırarak teşekkür etmek olumlu bir iletişimdir.

Bu küçük hareket, diğer sürücünün de hoşgörülü davranma ihtimalini artırır. Tam tersi, el kol hareketiyle hakaret etmek şiddeti doğurur.

193

Vücut Sistemleri ve Organlar

Böbrekler hangi sistemdedir?

Sınavlarda organların hangi sisteme ait olduğu sorulabilir.

Sinir Sistemi: Beyin, Beyincik, Omurilik. (Vücudun yönetim merkezidir).
Dolaşım Sistemi: Kalp, Kan Damarları, Kan.
Solunum Sistemi: Akciğerler.
Boşaltım Sistemi: Böbrekler. (Kanı süzer ve temizler).
Sindirim Sistemi: Mide, Bağırsaklar.
194

Köprücük Kemiği Kırığı

Omuzda kırık varsa

Omuz ile boyun arasındaki kemiktir. Hareketli bölge olduğu için tahta atel ile sabitlenemez.

Tespit Yöntemi:

Kırık tarafın kolu, üçgen sargı bezi ile göğse asılarak sabitlenir. Amaç omuz hareketini kısıtlamaktır. Yaralı oturur pozisyonda sevk edilir.

195

Çocuk Bağlama Sistemleri (Oto Koltuğu)

Ön koltuğa çocuk oturabilir mi?

Çocukların güvenliği için yaş ve kiloya göre koltuk zorunludur.

  • Boyu 1.35 metreden ve kilosu 36 kg'dan az olan çocuklar için arka koltukta özel çocuk koltuğu zorunludur.
  • 10 yaşından küçük çocukların ön koltukta oturması yasaktır.
  • Bebek koltuğu (Puset) ön koltuğa konulacaksa, mutlaka ters (yüzü arkaya bakacak şekilde) konulmalı ve hava yastığı iptal edilmelidir.
196

Yüklerin İşaretlenmesi

Gündüz kırmızı bez, gece ışık

Araçtan taşan yükler diğer sürücüler için tehlikedir.

Gündüz

Yükün ucuna 20x20 cm ebadında kırmızı bez veya bayrak asılmalıdır.

Gece

Yükün ucuna kırmızı ışık veya yansıtıcı (reflektör) takılmalıdır.

Önden 1 metre, arkadan 2 metreden fazla taşma yapılamaz.
197

Otoyol Gişeleri (HGS/OGS)

Gişede geri gidilir mi?

Otoyol giriş ve çıkış noktalarıdır.

Yasaklar:

  • Gişe alanında geri gitmek veya "U" dönüşü yapmak kesinlikle yasaktır.
  • Yanlış gişeye girilse bile durulmaz, devam edilir (Sistem plakadan düzeltme yapabilir).
  • Araçtan inilmez ve yaya olarak yürünmez.
198

Motor Bloğu ve Çatlaması

Motor neden çatlar?

Motorun ana gövdesidir. İçinde silindirler ve pistonlar bulunur.

Kışın Çatlama Riski:

Eğer soğutma suyunda antifriz yoksa, donan su genleşir ve motor bloğunu çatlatır. Bu, motorun tamamen değişmesini gerektiren çok pahalı bir arızadır.

199

Fren Balatası Aşınma İkazı

Kesik çizgili yuvarlak

Gösterge panelinde yanan sarı renkli uyarıdır.

O
Daire etrafında kesik çizgiler: Fren balatalarının bittiğini ve değişmesi gerektiğini gösterir. Araç durur ama fren performansı düşüktür.
200

Dörtlü Flaşör Kullanımı

Dörtlüler park izni verir mi?

Tüm sinyallerin aynı anda yanıp sönmesidir.

Doğru Kullanım: Kaza anında, arıza halinde, trafikte ani yavaşlamada arkadakini uyarmak için.
Yanlış Kullanım: "Dörtlüleri yaktım, istediğim yere park ederim" düşüncesi yanlıştır. Dörtlü yakmak park yasağını ortadan kaldırmaz.
201

Trafikte Örnek Olmak (Aile)

Çocuklar neyi örnek alır?

Çocuklar ebeveynlerinin söylediklerini değil, yaptıklarını örnek alır.

Emniyet kemerini takmayan, kırmızıda geçen veya küfreden bir babayı/anneyi izleyen çocuk, ileride aynı davranışları sergileyecektir. İyi sürücü olmak, gelecek nesillere karşı bir sorumluluktur.

202

Yaya Geçidinde Tam Durma

Yavaşlamak yeterli mi?

Trafik adabında yaya geçidine yaklaşım çok önemlidir.

Kural:

Eğer yaya adımını yola atmışsa, araç sürücüsü sadece yavaşlamakla kalmamalı, tamamen durup yayanın geçmesini beklemelidir. Yaya geçerken aracı yavaşça üzerine sürmek tacizdir.