Trafik Adabı Ders Notları
Toplam 39 Konu
1
Trafikte Öfke Kontrolü
Öfke sürücüyü nasıl etkiler?
Trafikte Öfke Kontrolü
Öfke sürücüyü nasıl etkiler?
Öfkeli sürücü dikkatini yola veremez, kural ihlali yapmaya meyillidir.
Öfkenin Sonuçları
Sabırsızlık, tahammülsüzlük, hız ihlali, risk alma.
Çözüm
Derin nefes almak, ortamı sakinleştirmek, empati kurmak.
2
Trafikte İletişim
Korna ve selektör dili
Trafikte İletişim
Korna ve selektör dili
Trafikte iletişim sadece konuşarak olmaz. Beden dili, ışıklar ve korna da iletişim aracıdır.
Gereksiz korna çalmak "Gürültü Kirliliği"ne girer. Selektör ise uyarı amaçlıdır ancak agresif şekilde kullanmak taciz sayılır.
3
Trafikte Empati ve Diğergamlık
Trafik adabının temeli nedir?
Trafikte Empati ve Diğergamlık
Trafik adabının temeli nedir?
Trafik adabı, kuralların ötesinde saygı ve nezaketi ifade eder. Sınavda en çok çıkan kavram "Diğergamlık"tır.
Diğergamlık Nedir?
Başkasını düşünmek, başkasının çıkarını kendi çıkarının önüne koymaktır. Örneğin; yol hakkı kendisinde olduğu halde acelesi olan birine yol vermek diğergamlıktır.
- Feragat: Kendi hakkından vazgeçmek.
- Empati: Kendini karşıdakinin yerine koymak.
- Tahammül: Trafikteki olumsuzluklara sabretmek.
Trafik ortamında yapılan hatalı davranışların sebebi genellikle "Stres" veya "Bencillik"tir.
4
Sorumluluk Bilinci
Bir sürücü sadece kendinden mi sorumludur?
Sorumluluk Bilinci
Bir sürücü sadece kendinden mi sorumludur?
Trafikte sürücünün yaptığı bir hata zincirleme etki yaratabilir.
"Aileniz sizi evde bekliyor, başkalarının ailesi de onları bekliyor."
Sorumluluk bilincine sahip sürücü; hız yapmaz, emniyet şeridini ihlal edip ambulansın yolunu tıkamaz. Kendi davranışı sonucunda başkalarının zarar göreceğini bilir.
5
Trafikte Beden Dili
Direksiyonu tutuş şekli ne anlatır?
Trafikte Beden Dili
Direksiyonu tutuş şekli ne anlatır?
Sözlü iletişimin olmadığı trafikte, jest ve mimikler konuşur.
- Agresif: Sürekli korna çalmak, yakın takip yapmak, el kol hareketi yapmak.
- Defansif (Güvenli): Yol vermek, gülümsemek, sabırlı davranmak.
6
Trafik Psikolojisi ve Alkol
Alkolün sürücü üzerindeki etkileri
Trafik Psikolojisi ve Alkol
Alkolün sürücü üzerindeki etkileri
Alkol merkezi sinir sistemini uyuşturur.
- Refleksler yavaşlar.
- Karar verme yeteneği bozulur.
- Risk alma eğilimi artar.
- Mesafe algısı bozulur.
7
Yaya Hakkı ve Öncelik
Yaya geçidinde kim bekler?
Yaya Hakkı ve Öncelik
Yaya geçidinde kim bekler?
Trafik adabında "Güçlü olan güçsüzü korur" ilkesi geçerlidir.
8
Trafik Kültürü
Yazılı olmayan kurallar
Trafik Kültürü
Yazılı olmayan kurallar
Trafik kültürü, kurallara uymanın ötesinde bir yaşam biçimidir.
- Yağmurlu havada yayalara su sıçratmamak.
- Hata yapan acemi sürücüye anlayış göstermek.
- Trafik sıkışıkken "fermuar sistemi" ile sırayla geçişe izin vermek.
9
Engelli Park Yerleri
Neden park edilmemeli?
Engelli Park Yerleri
Neden park edilmemeli?
Engelli vatandaşlar için ayrılan yerlere park etmek hem yasal suç hem de etik ihlalidir.
Trafik adabı açısından bu durum, empati yoksunluğu ve başkasının hakkını gasp etmek (kul hakkı) olarak değerlendirilir.
10
Sabır ve Hoşgörü Örneği
Kornaya basmak trafiği açar mı?
Sabır ve Hoşgörü Örneği
Kornaya basmak trafiği açar mı?
Trafikte sabır, olası kazaları önleyen en büyük erdemdir.
Senaryo:
Önünüzdeki araç stop etti veya yavaş hareket ediyor. Hemen kornaya basmak yerine beklemek, sürücünün paniğini azaltır ve daha çabuk hareket etmesini sağlar.
11
Trafikte Gürültü Kirliliği
Egzozu patlak araç kullanmak
Trafikte Gürültü Kirliliği
Egzozu patlak araç kullanmak
Gereksiz korna çalmak ve egzozu susturucusuz kullanmak trafik adabına aykırıdır.
Bu davranışlar insanların ruh sağlığını bozar, işitme kaybına yol açar ve stresi artırır. Psikolojik olarak saldırganlık belirtisidir.
12
Trafikte Sigara Kullanımı
Direksiyon başında sigara içilir mi?
Trafikte Sigara Kullanımı
Direksiyon başında sigara içilir mi?
Sürücülerin araç kullanırken sigara içmesi yasaktır.
- Dikkat dağınıklığına yol açar.
- Olası bir kaza anında hava yastığı açılırsa ciddi yanıklara sebep olabilir.
- Duman, görüş kalitesini ve kabin içi havayı bozar.
13
Yağmurlu Havada Nezaket
Su sıçratma cezası
Yağmurlu Havada Nezaket
Su sıçratma cezası
Su birikintilerinden geçerken yavaşlamayan sürücü, kaldırımdaki yayayı ıslatır.
14
Trafikte Grup Psikolojisi
Başkası yapıyor diye ben de yapmalı mıyım?
Trafikte Grup Psikolojisi
Başkası yapıyor diye ben de yapmalı mıyım?
Sürücüler bazen "Herkes kırmızıda geçiyor, ben de geçeyim" psikolojisine girer.
Toplumdaki kural ihlalleri, bireyin suç işlemesini meşrulaştırmaz. Trafik adabı sahibi sürücü, ortam ne olursa olsun doğru olanı yapar.
15
Seyir Halinde Cep Telefonu
Bir "Alo" demek ne kaybettirir?
Seyir Halinde Cep Telefonu
Bir "Alo" demek ne kaybettirir?
Direksiyon başında telefonla konuşmak, alkollü araç kullanmak kadar tehlikelidir.
16
Trafikte Yardımlaşma
Yolda kalana yardım etmek
Trafikte Yardımlaşma
Yolda kalana yardım etmek
Yardımlaşma, trafiği rahatlatan sosyal bir bağdır.
Aracı arızalanan birine yardım etmek, o aracın yoldan daha çabuk çekilmesini ve trafiğin açılmasını sağlar. Yani yardım etmek, aslında kendinize de iyilik yapmaktır.
17
Stres Yönetimi
Trafikte derin nefes almanın gücü
Stres Yönetimi
Trafikte derin nefes almanın gücü
Yoğun trafik vücutta stres hormonlarını artırır.
- Radyoda sakin müzik dinlemek.
- Derin nefes alıp vermek.
- Varış saatini takıntı yapmamak.
Stresli sürücü hata yapmaya açıktır.
18
Geçiş Önceliği (Adab-ı Muaşeret)
Yaya mı, bisiklet mi, araç mı?
Geçiş Önceliği (Adab-ı Muaşeret)
Yaya mı, bisiklet mi, araç mı?
Trafikte modern ülkelerdeki medeniyet sıralaması şöyledir:
Bir sürücünün yayaya yol vermesi lütuf değil, zorunluluktur.
19
Trafikte Hata Yapanı Uyarma
Nasıl uyarılmalı?
Trafikte Hata Yapanı Uyarma
Nasıl uyarılmalı?
Başka bir sürücü kural ihlali yaptığında verilen tepki, trafik kültürünü gösterir.
Bağırmak, korna çalmak, sıkıştırmak. (Öfkeyi tetikler)
Sakin kalmak, ışıkla (selektör) nazikçe uyarmak veya hatayı tolere etmek.
20
Eko-Sürüş (Ekonomik ve Çevreci)
Boşa atmak tasarruf sağlar mı?
Eko-Sürüş (Ekonomik ve Çevreci)
Boşa atmak tasarruf sağlar mı?
Hem yakıt tasarrufu sağlayan hem de çevreyi koruyan sürüş tekniğidir.
- Gereksiz yükler araçtan atılır.
- Trafik akışı takip edilerek ani fren ve gazdan kaçınılır.
- Yokuş aşağı inerken vites boşa ATILMAZ. (Viteste inmek, yeni nesil araçlarda yakıtı sıfırlar (cut-off). Boşa atmak yakıt harcar ve güvenliği bozar).
21
Fermuar Sistemi
Trafik sıkışıklığı nasıl çözülür?
Fermuar Sistemi
Trafik sıkışıklığı nasıl çözülür?
Yol daralmalarında veya şerit birleşmelerinde uygulanması gereken en medeni yöntemdir.
22
Yorgunluk ve Uykusuzluk
Gözler açık uyumak mümkün mü?
Yorgunluk ve Uykusuzluk
Gözler açık uyumak mümkün mü?
Yorgunluk, alkol kadar tehlikelidir. "Mikro uyku" denilen 1-2 saniyelik dalmalar kazaya yeter.
Mola Kuralı (Ticari Araçlar):
Ticari araç sürücüleri 24 saatte toplam 9 saat araç kullanabilir. Sürekli olarak en fazla 4.5 saat kullanabilirler. 4.5 saat sonunda en az 45 dakika mola zorunludur.
23
Denetim Görevlilerine Saygı
Polisle iletişim
Denetim Görevlilerine Saygı
Polisle iletişim
Trafik denetimi, ceza yazmak için değil güvenliği sağlamak içindir.
Denetim sırasında görevliye karşı saygılı, sakin ve yardımcı olmak trafik adabının gereğidir. Agresif tavırlar, durumu zorlaştırmaktan başka işe yaramaz.
24
Park İhlali ve Sonuçları
Hatalı park sadece ceza mı?
Park İhlali ve Sonuçları
Hatalı park sadece ceza mı?
Hatalı park etmek, bireysel bir hatadan çok toplumsal bir sorundur.
- İtfaiye veya ambulansın geçişini engelleyebilir (Hayati risk).
- Engelli rampasını kapatarak bir insanın özgürlüğünü kısıtlayabilir.
- Trafiğin sıkışmasına ve diğer insanların zaman kaybına (kul hakkına) neden olur.
25
Öndeki Aracı Taciz Etmek (Selektör)
Sürekli selektör yakmak
Öndeki Aracı Taciz Etmek (Selektör)
Sürekli selektör yakmak
Öndeki aracı sıkıştırmak için sürekli uzun farları yakıp söndürmek (selektör) trafik terörüdür.
Bu davranış öndeki sürücünün panik yapmasına, gözünün kamaşmasına ve kaza yapmasına neden olabilir. Sabırlı sürücü, güvenli takip mesafesini koruyarak uygun zamanı bekler.
26
Dezavantajlı Gruplar
Yaşlılar ve Çocuklar
Dezavantajlı Gruplar
Yaşlılar ve Çocuklar
Trafikteki en riskli gruplardır. Hareketleri öngörülemez.
- Çocuklar: Ani bir şekilde yola fırlayabilirler. Okul bölgelerinde hız düşürülür.
- Yaşlılar: Görme ve işitme kayıpları olabilir, refleksleri yavaştır. Kornaya basmak onları panikletebilir ve düşmelerine sebep olabilir.
27
Şehir İçi ve Dışı Korna Kullanımı
Korna ne zaman yasak?
Şehir İçi ve Dışı Korna Kullanımı
Korna ne zaman yasak?
28
Trafikte "Sen" Dili ve "Ben" Dili
İletişimde suçlayıcı olmamak
Trafikte "Sen" Dili ve "Ben" Dili
İletişimde suçlayıcı olmamak
Öfke kontrolü ve doğru iletişim için kullanılan dil önemlidir.
Sen Dili (Saldırgan)
"Sen ne biçim sürüyorsun!", "Önüne baksana!" (Kişiliği hedef alır, savunmaya geçirir).
Ben Dili (Empatik)
"Ani fren yapınca çok korktum", "Biraz daha dikkatli olursak kazayı önleriz." (Davranışı ve hissi anlatır, daha yapıcıdır).
29
Trafikte Aidiyet Duygusu
Kurallar hepimiz için
Trafikte Aidiyet Duygusu
Kurallar hepimiz için
Trafik kuralları sadece polisten korkulduğu için değil, toplumun bir parçası olunduğu için uygulanmalıdır.
Kırmızı ışıkta durmak, bir ceza değil; toplumsal sözleşmeye olan saygının göstergesidir.
30
Diğergamlık (Özgecilik)
Sınavın favori kelimesi
Diğergamlık (Özgecilik)
Sınavın favori kelimesi
Kelime anlamı "Başkasının yararını kendi yararı kadar gözetmek"tir.
Örnek:
Tali yoldan çıkan bir araca, geçiş hakkı kendisinde olduğu halde yol veren ana yoldaki sürücü diğergamlık göstermiş olur. Bu, trafiği rahatlatır ve nezaketi artırır.
31
Trafik Zabıtası ve Yetkisi
Sadece polis mi ceza yazar?
Trafik Zabıtası ve Yetkisi
Sadece polis mi ceza yazar?
Trafiği denetleme yetkisi sadece Emniyet'te değildir.
- Emniyet Genel Müdürlüğü: Şehir içi ve bölge trafik.
- Jandarma: Şehir dışı ve köy yolları.
- Karayolları Genel Müd.: Yol yapımı, tartı istasyonları ve işaretlemeler.
Hepsinin uyarılarına uymak yasal zorunluluktur.
32
Trafikte Göz Teması
Bakışarak anlaşmak
Trafikte Göz Teması
Bakışarak anlaşmak
Sözsüz iletişimin en güçlü halidir.
Yaya geçidinde bekleyen yaya ile veya kavşaktaki diğer sürücü ile göz teması kurmak, niyetinizi belli eder. "Seni gördüm, yol veriyorum" demektir. Belirsizliği ortadan kaldırır ve kazayı önler.
33
Acil Durum Şeridi İhlali
Kul hakkı ve yaşam hakkı
Acil Durum Şeridi İhlali
Kul hakkı ve yaşam hakkı
Emniyet şeridini gereksiz yere kullanmak sadece yasak değil, büyük bir etik ihlalidir.
34
Trafikte İnatlaşma
Ders vermek size mi düştü?
Trafikte İnatlaşma
Ders vermek size mi düştü?
Trafik ortamı, haklı-haksız mücadelesi yapılacak bir yer değildir.
Psikolojik Tuzak:
"Onu sıkıştırayım da aklı başına gelsin" düşüncesi, kazaya davetiye çıkarır. Hata yapan sürücüye ceza vermek polisin görevidir, diğer sürücülerin değil.
35
Trafikte Empati Yoksunluğu
Bencillik
Trafikte Empati Yoksunluğu
Bencillik
Sadece kendini düşünerek araç kullanmak.
36
Trafik Ortamında Adaptasyon
Her ilin trafiği farklıdır
Trafik Ortamında Adaptasyon
Her ilin trafiği farklıdır
Trafik kuralları evrensel olsa da trafik kültürü yere göre değişebilir.
İyi bir sürücü, girdiği ortamın trafik ritmine ayak uydurur. Sakin bir kasabadan İstanbul trafiğine giren veya tam tersini yapan sürücü, aşırı yavaş veya aşırı agresif kalarak ritmi bozmamalıdır.
37
Trafikte Beden Dili (El İşaretleri)
Teşekkür etmek
Trafikte Beden Dili (El İşaretleri)
Teşekkür etmek
Yol veren bir sürücüye el kaldırarak teşekkür etmek olumlu bir iletişimdir.
Bu küçük hareket, diğer sürücünün de hoşgörülü davranma ihtimalini artırır. Tam tersi, el kol hareketiyle hakaret etmek şiddeti doğurur.
38
Trafikte Örnek Olmak (Aile)
Çocuklar neyi örnek alır?
Trafikte Örnek Olmak (Aile)
Çocuklar neyi örnek alır?
Çocuklar ebeveynlerinin söylediklerini değil, yaptıklarını örnek alır.
Emniyet kemerini takmayan, kırmızıda geçen veya küfreden bir babayı/anneyi izleyen çocuk, ileride aynı davranışları sergileyecektir. İyi sürücü olmak, gelecek nesillere karşı bir sorumluluktur.
39
Yaya Geçidinde Tam Durma
Yavaşlamak yeterli mi?
Yaya Geçidinde Tam Durma
Yavaşlamak yeterli mi?
Trafik adabında yaya geçidine yaklaşım çok önemlidir.
Kural:
Eğer yaya adımını yola atmışsa, araç sürücüsü sadece yavaşlamakla kalmamalı, tamamen durup yayanın geçmesini beklemelidir. Yaya geçerken aracı yavaşça üzerine sürmek tacizdir.