Karayolları, sadece üzerinden geçilen zeminler değildir; her bir yol türü, sürücüye farklı hız limitleri, geçiş hakları ve güvenlik sorumlulukları yükler. Yolu tanımak, üzerinde güvenle hareket etmenin ilk şartıdır.
İdari Sınıflandırma: Devlet, İl ve Otoyollar
Yollar, bakımından sorumlu olan kuruluşlara ve hizmet ettikleri bölgenin önemine göre üç ana gruba ayrılır. Bu sınıflandırma, yolun standardını ve üzerindeki trafik yoğunluğunu doğrudan belirler.
Otoyol (Erişme Kontrollü Karayolu)
Özellikle transit trafik için ayrılan, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı, yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği yüksek standartlı yollardır. Trafik akışı kesintisizdir.
Devlet Yolu
Önemli bölge ve il merkezlerini, deniz limanlarını ve demiryolu istasyonlarını birbirine bağlayan ana yollardır. Türkiye'de genellikle "D" harfi (Örn: D-100) ile simgelenirler.
İl Yolu
İl sınırları içinde kalan, ilçeleri il merkezine veya birbirine bağlayan, devlet yollarına kıyasla daha yerel öneme sahip yollardır.
Yerleşim Yeri İçi ve Dışı Yollar
Bir yolun yerleşim yeri sınırları içinde olup olmaması, hız limitlerinden aydınlatma zorunluluğuna kadar birçok yasal prosedürü değiştirir.
Belediye sınırları içinde kalan, genellikle yaya kaldırımı, kavşak yoğunluğu ve park alanları ile karakterize edilen yollardır. Hız limitleri düşüktür.
Yerleşim birimleri arasında kalan, yüksek hız kapasitesine sahip ve genellikle yaya trafiğinin minimize edildiği güzergahlardır.
Fiziksel Özelliklerine Göre Yol Ayrımı
Yolun fiziksel yapısı, trafik akışının yönünü ve güvenliğini belirleyen en temel unsurdur.
-
Bölünmüş Yol
Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı (refüj, korkuluk vb.) ile diğer yöndeki taşıt yolundan ayrıldığı yoldur. Kafa kafaya çarpışma riskini ortadan kaldıran en güvenli yol yapılarından biridir.
-
Tek Yönlü ve İki Yönlü Yol
Taşıt yolunun sadece bir yöndeki trafik için kullanıldığı yollar tek yönlü; her iki yöndeki trafik için ayrı ayrı şeritlerin bulunduğu yollar ise iki yönlü yol olarak tanımlanır.
Bağlantı Yolları ve Kavşak Sistemleri
Farklı karayollarının birbirleriyle kesiştiği veya birleştiği noktalar, trafiğin en hassas olduğu alanlardır.
Bağlantı Yolu
Bir kavşak yakınında karayolu taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve tek yönlü trafiğe ayrılmış karayolu kısmıdır.