Kanamanın Tanımı
Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına (vücut içine veya dışına) akmasına kanama denir.
Vücuttaki kanın %20'sinin (yaklaşık 1 litre) kaybı, hayati tehlikeyi başlatır ve kişiyi "şok" tablosuna sürükler. Bu nedenle kanama kontrolü, ilk yardımın en öncelikli adımlarından biridir.
Damar Tipine Göre Kanama Çeşitleri
Kanın akış hızı ve rengi, hangi damarın zarar gördüğünü bize söyler:
[Image of types of bleeding: arterial, venous, and capillary]Atardamar (Arter)
Kalp atımlarıyla uyumlu, fışkırır tarzda ve açık kırmızı renklidir. En tehlikeli kanama türüdür.
Toplardamar (Ven)
Sızıntıdan daha hızlı ancak sürekli akış halindedir. Rengi koyu kırmızıdır.
Kılcal Damar
Küçük sızıntılar şeklindedir. Hayati tehlikesi düşüktür ancak enfeksiyon riski taşır.
Vücutta Aktığı Yere Göre Sınıflandırma
- ●
Dış Kanama: Kanın damardan vücut dışına akmasıdır.
- ●
İç Kanama: Kanın vücut boşluklarına (karın, göğüs vb.) akmasıdır. Dışarıdan görünmez, belirtilerle (soğuk terleme, hızlı nabız) anlaşılır.
- ●
Doğal Deliklerden Kanama: Kulak, burun, ağız gibi bölgelerden gelen kanamalardır.
Dış Kanamalarda İlk Yardım Adımları
Doğrudan Baskı
Kanayan bölgenin üzerine temiz bir bezle bastırılır. Bez kanla dolarsa, kaldırmadan ikinci bir bez üzerine konur.
Elevasyon (Yükseltme)
Kanayan bölge, kalp seviyesinden yukarı kaldırılır. Bu, kanın akış hızını fiziksel olarak yavaşlatır.
Basınçlı Bandaj
Baskı noktasına yapılan müdahale, sargı beziyle sıkıca sarılarak (ancak dolaşımı engellemeden) sabitlenir.
Basınç Noktaları: Stratejik Müdahale
Doğrudan baskı yeterli olmazsa, kanayan bölgeye giden ana atardamarın kemik üzerine sıkıştırılması gerekir.
Turnike (Boğucu Sargı) Uygulaması
Turnike, kanamanın durdurulamadığı uzuv kopmalarında veya çok sayıda yaralının olduğu durumlarda başvurulan en son çaredir.
Turnike Kuralları:
- ● Sadece tek kemikli uzuvlara (Üst kol veya uyluk) uygulanır.
- ● Genişliği en az 8-10 cm olan, esnemeyen bir malzeme kullanılmalıdır (İp, tel kullanılmaz).
- ● Turnike uygulanan kişinin alnına "T" harfi ve uygulama saati yazılır.
- ● Turnike 15-20 dakikada bir 5-10 saniye gevşetilerek doku beslenmesi sağlanır.
Burun Kanamalarında İlk Yardım
En sık karşılaşılan hatalardan biri hastanın başını arkaya atmaktır. Doğru yöntem: