Yaralanmalar

Kürşat A.
Kürşat A.
19 Ara 2025 2 dk okuma

Yaralanma; bir darbe veya kesi sonucu deri ya da mukoza bütünlüğünün bozulmasıdır. Trafik kazalarında yaralanmaların şiddeti, çarpışma enerjisine ve alınan koruyucu önlemlere (emniyet kemeri, kask vb.) bağlı olarak değişkenlik gösterir.

Kesikler ve Ezilmeler

Yüzeyel yaralanmalar genellikle basit müdahalelerle kontrol altına alınabilir:

Kesikli Yaralar

Bıçak, cam gibi kesici aletlerle oluşur. Kenarları düzgündür. Genellikle dış kanama eşlik eder; baskılı sargı ile kontrol edilir.

Ezikli Yaralar

Taş, yumruk veya küt bir cismin çarpmasıyla oluşur. Yara kenarları düzensizdir, doku zedelenmesi ve morarma (ekimoz) fazladır.

Delici Yaralanmalar ve Yabancı Cisimler

Uzun ve sivri aletlerle oluşan yaralardır. Yüzeydeki iz küçük olsa da içerideki organ hasarı ve enfeksiyon riski (tetanoz gibi) çok yüksektir.

KRİTİK KURAL: Yabancı Cisim Batması

"Vücuda saplanmış olan yabancı cisim (bıçak, demir çubuk, cam vb.) ASLA ÇIKARILMAZ!"

Cisim çıkarılırsa, tampon görevi gören parça çekildiği için şiddetli iç ve dış kanama başlar.
Yapılması gereken; cismi hareket etmeyecek şekilde etrafından sargı bezleriyle sabitlemek ve yaralıyı sevk etmektir.

Kafatası ve Omurga Yaralanmaları

Trafik kazalarındaki ölümlerin %80'i kafa travmalarından kaynaklanır. Omurga yaralanmaları ise kalıcı felç riskinin en yüksek olduğu durumdur.

Belirtiler ve Müdahale

Bulgular:

Bilinç kaybı, kulak veya burundan kan/sıvı gelmesi, geçici hafıza kaybı, uzuvlarda hissizlik.

Müdahale:

Hasta asla hareket ettirilmez. Baş-boyun-gövde ekseni korunur. Şok pozisyonu verilmez (kafa içi basıncı artırmamak için).

Delici Göğüs ve Karın Yaralanmaları

Delici Göğüs Yaralanması

Akciğerlerin sönmesine neden olabilir. Yara üzerine hava geçirmeyen bir malzeme (plastik, naylon) konur, ancak bir kenarı açık bırakılır (içerideki havanın dışarı çıkması için).

Pozisyon: Yarı oturuş pozisyonu verilir.

Delici Karın Yaralanması

İç organlar dışarı çıkmış olabilir. Organlar asla içeri itilmez; üzerine nemli ve temiz bir bez örtülür.

Kısıt: Ağızdan asla yiyecek veya içecek verilmez!

Altın Kural:

"Ciddi yaralanmalarda yapılacak en iyi ilk yardım, yaralıyı sabit tutmak ve profesyonel ekipler gelene kadar yaşamsal fonksiyonlarını takip etmektir. Gereksiz her hareket, geri dönülemez bir hasar riski taşır."