İnsan vücudu, dar bir sıcaklık aralığında çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Bu dengenin dışındaki aşırı ısı transferleri (yanık) veya ısı kayıpları (donma), hücresel düzeyde yıkıma neden olur. Doğru ilk yardım, bu yıkımı durdurmanın tek yoludur. Yanıklar, ısının deri katmanlarına ne kadar derinlemesine nüfuz ettiğine göre üç ana dereceye ayrılır. Her derecenin müdahale yöntemi ve ciddiyeti farklıdır: Deri yüzeyindedir. Kızarıklık, ağrı ve hafif şişlik vardır (Güneş yanığı gibi). 48 saatte iyileşir. Deri üst ve orta tabakası etkilenmiştir. En belirgin özelliği "Bül" denilen içi su dolu kabarcıklardır. Çok ağrılıdır. Tüm katmanlar ve sinirler hasar görmüştür. Deri kömürleşmiş veya beyaz bir görünüm alır. Sinirler yandığı için ağrı hissedilmeyebilir. Yanık müdahalesinde en önemli kural; yakıcı etkiyi durdurmak ve bölgeyi temiz tutmaktır. Yanık bölge en az 20 dakika çeşme suyu (oda sıcaklığı) altında tutulmalıdır. **Asla buz kullanılmamalıdır.** Su toplayan kabarcıklar (büller) asla patlatılmamalıdır (Enfeksiyon riski). Yaranın üzerine diş macunu, yoğurt, salça veya ilaç sürülmemelidir. Yaralı bölgedeki saat, yüzük gibi takılar ödem riski nedeniyle hemen çıkarılmalıdır. Aşırı soğuk nedeniyle dokuların kan akışının kesilmesi ve sıvıların kristalleşmesidir. Ciltte solukluk, soğukluk, hissizlik ve iğne batması hissi başlar. İleri safhalarda doku kararır (gangren). Hasta ılık bir ortama alınır, ıslak giysiler çıkarılır. **Donan bölge asla ovulmamalıdır.** Kendi kendine ısınması beklenir veya ılık suya sokulabilir. Vücut sıcaklığının 40°C ve üzerine çıkmasıyla oluşan, hayati merkezlerin iflas ettiği bir acil durumdur. Yüksek ateş, kuru ve kırmızı cilt (terleme yoktur), bulantı, kusma, hızlı nabız ve bilinç bulanıklığı. Hasta serin bir yere alınır, giysileri gevşetilir. Soğuk uygulama (koltuk altı, kasıklar) yapılır. Bilinci yerindeyse sıvı verilir.Yanık Dereceleri: Hasarın Derinliği
1. Derece Yanık
2. Derece Yanık
3. Derece Yanık
Yanıklarda İlk Yardım Uygulaması
Donmalar ve Soğuk Isırması
Belirtiler
Müdahale
Sıcak ve Güneş Çarpması
Belirtiler
İlk Yardım
✔
✔
✘
✔